Истиқлолияти давлатӣ барои ҳар як миллат ва давлат бузургтарин дастоварди сиёсӣ, ҳуқуқӣ, таърихӣ ва маънавӣ ба ҳисоб меравад. Барои миллати тоҷик, ки дорои таърихи чандинҳазорсолаи давлатдорӣ, фарҳанги ғанӣ ва мероси бузурги илмию адабӣ мебошад, соҳиб шудан ба истиқлолияти давлатӣ дар охири асри XX воқеаи сарнавиштсоз гардид. 9 сентябри соли 1991 дар таърихи давлатдории тоҷикон ҳамчун рӯзе сабт гардид, ки Тоҷикистон роҳи мустақили давлатдориро интихоб намуда, соҳибихтиёрии сиёсию давлатии худро эълон кард. Қабули Қарори Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» аз муҳимтарин санадҳои ҳуқуқию сиёсии оғози даврони навини давлатдории миллӣ маҳсуб меёбад.
Имрӯз, дар остонаи таҷлили 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, таҳлили моҳияти истиқлолият, асосҳои ҳуқуқии ба даст овардани он, арзиши миллӣ ва маънавии истиқлол, инчунин нақши роҳбарияти давлат дар таҳким ва ҳифзи он аҳамияти махсус дорад. Зеро истиқлолият танҳо санаи тақвимӣ ва ё воқеаи сиёсии таърихӣ нест. Он барои миллат имконияти мустақилона муайян намудани роҳи рушди сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ, таҳкими ҳувияти миллӣ, ҳифзи манфиатҳои давлатӣ ва бунёди ҷомеаи ҳуқуқбунёдро фароҳам меорад.
Дар ин замина, истиқлолияти давлатӣ бояд ҳамчун арзиши умумимиллӣ ва дастоварди наслҳои гузашта, ҳозира ва оянда дарк карда шавад. Ҳифзи он на танҳо вазифаи мақомоти давлатӣ, балки масъулияти шаҳрвандии ҳар як сокини кишвар мебошад.
Истиқлолияти Тоҷикистон дар шароити мураккаби сиёсиву иҷтимоии охири асри XX ба даст омад. Раванди соҳибихтиёр гардидани ҷумҳурӣ дар заминаи тағйироти куллии сиёсӣ дар қаламрави Иттиҳоди Шӯравӣ сурат гирифт. Дар ин давра ҷумҳуриҳои иттиҳодӣ тадриҷан масъалаи соҳибихтиёрии худро ба миён гузошта, муносибатҳои нави ҳуқуқию сиёсиро ташаккул медоданд.
Марҳилаи муҳими ин раванд қабули Эъломияи истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҷониби Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соли 1990 буд. Эъломия барои рушди минбаъдаи асосҳои соҳибихтиёрии ҷумҳурӣ заминаи муҳими сиёсӣ ва ҳуқуқӣ гузошт. Дар он ғояи соҳибихтиёрии Тоҷикистон, волоияти қонунҳои ҷумҳурӣ ва ҳуқуқи муайян намудани самтҳои рушди давлатдорӣ ифода гардид.
Қадами таърихии баъдӣ 9 сентябри соли 1991 ба амал омад. Дар ҳамин рӯз Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Қарор «Дар бораи истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»-ро қабул намуд. Бо ин санад соҳибихтиёрии давлатии Тоҷикистон ҳамчун воқеияти сиёсӣ ва ҳуқуқӣ расман эътироф гардид.
Ҳамин тавр, 9 сентябри соли 1991 на танҳо рӯзи эълони истиқлолият, балки оғози марҳилаи нави давлатсозии тоҷикон мебошад. Аз ин рӯз зарурати таъсиси низоми мустақили мақомоти давлатӣ, ташаккули низоми ҳуқуқӣ, муайян намудани асосҳои сиёсати дохилию хориҷӣ, рушди муносибатҳои байналмилалӣ ва ҳифзи манфиатҳои миллию давлатӣ ба миён омад.
Яке аз муҳимтарин марҳилаҳои таҳкими ҳуқуқии истиқлолият қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон 6 ноябри соли 1994 бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ мебошад. Конститутсия Тоҷикистонро ҳамчун давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона эътироф намуд.
Аҳамияти Конститутсия дар он ифода меёбад, ки он истиқлолияти давлатиро ба низоми устувори ҳуқуқӣ пайваст намуда, асосҳои сохтори конститутсионӣ, низоми мақомоти давлатӣ, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, принсипҳои муносибатҳои байниҳамдигарии давлат ва ҷомеаро муайян кард.
Муқаррароти моддаи 1-и Конститутсия, ки тибқи он Ҷумҳурии Тоҷикистон давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона мебошад, яке аз муҳимтарин кафолатҳои ҳуқуқии истиқлолияти давлатиро ташкил медиҳад.
Бояд таъкид намуд, ки истиқлолияти давлатӣ бидуни соҳибихтиёрии ҳуқуқӣ ва сиёсии давлат маънои комил дошта наметавонад. Аз ин рӯ, ташаккули низоми қонунгузории миллӣ яке аз самтҳои асосии таҳкими истиқлолият гардид. Дар даврони соҳибистиқлолӣ даҳҳо санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ қабул гардида, муносибатҳои ҷамъиятии ба талаботи давлати мустақил ҷавобгӯ танзим карда шуданд.
Аз ҷумла, дар соҳаҳои ҳуқуқи гражданӣ, оилавӣ, меҳнатӣ, ҷиноятӣ, маъмурӣ, соҳибкорӣ ва дигар самтҳо қонунгузории миллӣ ташаккул ёфт. Ин раванд барои мустаҳкам намудани асосҳои ҳуқуқии давлат ва таъмини ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд заминаи зарурӣ фароҳам овард.
Аз ин ҷиҳат, истиқлолияти давлатӣ ва давлати ҳуқуқбунёд мафҳумҳои бо ҳам алоқаманд мебошанд. Истиқлолият имконияти мустақилона муайян намудани низоми ҳуқуқиро фароҳам овард ва Конститутсия бошад, ҳамчун қонуни асосӣ самтҳои инкишофи давлат ва ҷомеаро муайян намуд.
Истиқлолияти давлатӣ барои миллати тоҷик пеш аз ҳама арзиши миллӣ мебошад. Миллате, ки соҳиби давлати мустақил аст, имконият дорад сарнавишти сиёсии худро мустақилона муайян намояд, забон, фарҳанг, таърих ва анъанаҳои миллии худро ҳифз ва рушд диҳад.
Дар давоми таърихи тӯлонӣ тоҷикон дар ташаккули тамаддуни минтақа ва ҷаҳон саҳми назаррас гузоштаанд. Мероси давлатдории Сомониён, осори Рӯдакӣ, Фирдавсӣ, Ибни Сино, Носири Хусрав, Камоли Хуҷандӣ, Саъдии Шерозӣ, Ҳофизи Шерозӣ ва дигар бузургони илму адаб қисми ҷудонашавандаи фарҳанги тоҷикон ва тамаддуни башарӣ мебошад.
Аммо эҳёи пурраи арзишҳои миллӣ дар шароити соҳибистиқлолӣ имконияти бештар пайдо кард. Истиқлолият барои ҷомеаи Тоҷикистон шароите фароҳам овард, ки мероси таърихию фарҳангӣ аз нигоҳи манфиатҳои миллӣ бознигарӣ ва ба насли наврас муаррифӣ карда шавад. Ба таърих, забон, фарҳанг, адабиёт, расму оин ва анъанаҳои миллӣ таваҷҷуҳи бештар зоҳир гардид.
Дар ин маънӣ, истиқлолият танҳо озодии сиёсӣ нест, балки озодии маънавии миллат барои худшиносӣ ва худогоҳӣ низ мебошад.
Ҳувияти миллӣ бе эҳсоси соҳибватанӣ ва масъулият дар назди давлат ташаккул намеёбад. Аз ин рӯ, яке аз вазифаҳои муҳим дар даврони истиқлол тарбияи насли дорои ҷаҳонбинии миллӣ, ҳисси баланди ватандӯстӣ ва эҳтиром ба арзишҳои давлатдорӣ мебошад.
Истиқлолият ба ҳар як шаҳрванд имконият медиҳад, ки худро на танҳо ҳамчун сокини як ҳудуд, балки ҳамчун узви ҷомеаи соҳибдавлат ва масъули сарнавишти давлат эҳсос намояд. Маҳз чунин ҷаҳонбинӣ заминаи асосии устувории давлат мебошад.
Арзиши дигари истиқлолият дар он аст, ки он барои рушди забони давлатӣ шароити мусоид фароҳам овард. Забони тоҷикӣ ҳамчун яке аз муҳимтарин унсурҳои ҳувияти миллӣ дар низоми давлатӣ, маориф, илм, фарҳанг ва дигар соҳаҳои ҳаёти ҷомеа мавқеи устувор пайдо намуд. Конститутсия забони тоҷикиро забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон эътироф кардааст.
Истиқлолият инчунин ба рушди фарҳанги миллӣ, эҳёи ҷашну анъанаҳои мардумӣ, таҳкими худшиносии миллӣ ва болоравии ҳисси ифтихори шаҳрвандӣ мусоидат намуд. Наврӯз, ҳамчун ҷашни қадимаи мардуми тоҷик, дар даврони истиқлол мақоми хос пайдо карда, ҳамчун ҷузъи муҳими фарҳанги миллӣ ва арзиши тамаддунӣ муаррифӣ гардид.
Агар истиқлолиятро танҳо аз нуқтаи назари ҳуқуқи байналмилалӣ ва давлатдорӣ арзёбӣ кунем, мо танҳо як қисми моҳияти онро дарк хоҳем кард. Истиқлолият барои миллат пеш аз ҳама арзиши маънавӣ низ мебошад.
Маънои маънавии истиқлолият дар эҳсоси озодӣ, соҳибватанӣ, худшиносӣ ва масъулият ифода меёбад. Шаҳрванди соҳибистиқлол бояд дарк намояд, ки давлат танҳо мақомоти давлатӣ ё ҳудуди ҷуғрофӣ нест. Давлат пеш аз ҳама маҷмӯи арзишҳо, манфиатҳо, таърих, фарҳанг, забон ва сарнавишти умумии мардум мебошад.
Аз ин рӯ, эҳтиром ба истиқлолият бояд аз оила ва муҳити таълиму тарбия оғоз гардад. Насли ҷавон бояд бидонад, ки истиқлолият ба осонӣ ба даст наомадааст. Дар солҳои аввали соҳибистиқлолӣ Тоҷикистон бо мушкилоти зиёди сиёсӣ ва иҷтимоӣ рӯ ба рӯ шуд. Вазифаи муҳимтарини он давра ҳифзи давлатдорӣ, пешгирии парокандагии ҷомеа ва таъмини сулҳу субот буд.
Имрӯз таҷрибаи таърихӣ ба мо нишон медиҳад, ки истиқлолият бе сулҳ ва ваҳдати миллӣ устувор буда наметавонад. Аз ин рӯ, сулҳу субот ва ваҳдати миллӣ ба яке аз заминаҳои асосии таҳкими истиқлолияти Тоҷикистон табдил ёфтанд.
Дар таърихи навини Тоҷикистон номи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо марҳилаи таҳкими давлатдорӣ, барқарор намудани сулҳу субот ва рушди минбаъдаи кишвар пайванди ногусастанӣ дорад.
Шароити солҳои аввали истиқлолият барои давлати ҷавони Тоҷикистон ниҳоят мураккаб буд. Ҷомеа ба ихтилофҳои сиёсӣ ва низоъҳои дохилӣ рӯ ба рӯ гардид. Дар чунин вазъият масъалаи асосӣ на танҳо рушди иқтисодӣ, балки нигоҳ доштани худи пояҳои давлатдорӣ буд.
Ба фаъолияти роҳбарияти нави сиёсии кишвар дар ин давра пеш аз ҳама вазифаи таъмини сулҳ, барқарор намудани сохторҳои давлатӣ, нигоҳ доштани тамомияти арзии кишвар ва фароҳам овардани шароити зарурӣ барои рушди минбаъда пеш омад.
Интихоби Эмомалӣ Раҳмон ба вазифаи Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар моҳи ноябри соли 1992 ва фаъолияти минбаъдаи ӯ ҳамчун роҳбари давлат ба марҳилаи муҳим дар таърихи давлатдории навини Тоҷикистон табдил ёфт.
Яке аз самтҳои асосии фаъолияти роҳбарияти давлат дар ин давра ба даст овардани сулҳу ваҳдати миллӣ буд. Раванди музокироти байни тоҷикон, ки бо талошҳои сиёсӣ ва гуфтушунидҳои тӯлонӣ идома ёфт, дар соли 1997 бо имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон ба марҳилаи муҳим расид.
Сулҳ барои Тоҷикистон танҳо хотимаи низоъ набуд. Он имконият дод, ки сохторҳои давлатӣ пурра фаъолият намоянд, қонунгузорӣ такмил дода шавад, иқтисоди миллӣ барқарор гардад ва ҷомеа ба роҳи созандагӣ гузарад.
Дар шароити сулҳу субот татбиқи ҳадафҳои стратегии давлат имконпазир гардид. Бунёди роҳҳо, нақбҳо, неругоҳҳо, муассисаҳои таълимӣ ва тандурустӣ, рушди инфрасохтор, густариши муносибатҳои байналмилалӣ ва таҳкими мавқеи Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ аз ҷумлаи равандҳое мебошанд, ки дар давраи баъди истиқрори сулҳ вусъат пайдо карданд.
Нақши роҳбарияти давлат дар таҳкими низоми ҳуқуқӣ низ муҳим мебошад. Қабули Конститутсия, рушди қонунгузории миллӣ, такмили низоми судӣ ва дигар институтҳои давлатӣ барои ташаккули давлати ҳуқуқбунёд замина гузоштанд. Тибқи маълумоти Маркази миллии қонунгузорӣ, дар даврони истиқлол ба Конститутсия дар солҳои 1999, 2003 ва 2016 тағйиру иловаҳо ворид гардида, низоми конститутсионӣ мутобиқи талаботи нави ҷомеа такмил дода шуд.
Имрӯз низ дар суханрониҳои роҳбарияти давлат масъалаи ҳифзи истиқлолият, таҳкими давлатдорӣ, волоияти қонун ва рушди низоми ҳуқуқӣ ҳамчун самтҳои муҳими сиёсати давлатӣ таъкид мегардад. Аз ҷумла, дар суханронӣ ба муносибати ифтитоҳи бинои нави Вазорати адлия дар моҳи июли соли 2026 таъкид гардид, ки дар давраи соҳибистиқлолӣ ташаккули давлати соҳибихтиёру демократӣ, ҳуқуқбунёд ва дунявӣ ҳадафи асосии ҷомеа эълон гардида, заминаҳои устувори рушди низоми ҳуқуқӣ ва волоияти қонун гузошта шудаанд.
Бо дарназардошти ин, саҳми роҳбарияти давлат дар таҳкими истиқлолиятро метавон дар якчанд самти асосӣ арзёбӣ намуд: таъмини сулҳу ваҳдати миллӣ, таҳкими сохторҳои давлатӣ, ташаккули низоми ҳуқуқӣ, ҳифзи манфиатҳои миллӣ, рушди иқтисодию иҷтимоӣ, таҳкими худшиносии миллӣ ва густариши муносибатҳои байналмилалии Тоҷикистон.
Яке аз нишондиҳандаҳои асосии истиқлолияти воқеӣ мавҷудияти низоми мустақил ва самараноки ҳуқуқӣ мебошад. Давлати соҳибистиқлол бояд тавонад муносибатҳои ҷамъиятиро дар асоси қонун танзим намуда, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро таъмин ва ҳифз намояд.
Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон инсон, ҳуқуқ ва озодиҳои ӯро арзиши олӣ эътироф менамояд. Ин меъёр аз моҳияти давлати ҳуқуқбунёд бармеояд ва нишон медиҳад, ки истиқлолияти давлатӣ бояд пеш аз ҳама ба манфиати ҷомеа ва инсон хизмат намояд.
Дар даврони истиқлолият низоми ҳуқуқии Тоҷикистон ба таври назаррас инкишоф ёфт. Қонунгузории гражданӣ, оилавӣ, меҳнатӣ, ҷиноятӣ, мурофиавӣ ва дигар соҳаҳои ҳуқуқ такмил дода шуд. Барои ҳуқуқшиносон ва мақомоти давлатӣ вазифаи муҳим ба миён омад, ки қонунгузории миллӣ ба талаботи муносибатҳои нави ҷамъиятӣ мутобиқ гардонида шавад.
Дар ин раванд, нақши мақомоти адлия низ махсус мебошад. Таъмини фаъолияти муназзами мақомоти адлия, бақайдгирии давлатии асноди ҳолати шаҳрвандӣ, фаъолияти нотариалӣ, бақайдгирии шахсони ҳуқуқӣ ва дигар самтҳои хизматрасонии ҳуқуқӣ мустақиман ба таъмини ҳуқуқҳои шаҳрвандон ва таҳкими давлатдории ҳуқуқбунёд алоқаманд мебошанд.
Ҳамин тариқ, истиқлолият барои соҳаи ҳуқуқ имконияти ташаккули низоми мустақили ҳуқуқии миллӣ ва барои шаҳрвандон имконияти истифодаи механизмҳои ҳуқуқии ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои қонуниро фароҳам овард.
Истиқлолияти давлатӣ бе иштироки фаъолонаи шаҳрвандон устувор буда наметавонад. Ҷомеаи муосир аз ҳар як шаҳрванди худ на танҳо итоат ба қонун, балки ҳисси баланди масъулияти шаҳрвандиро талаб менамояд.
Шаҳрванд бояд ҳуқуқҳои худро донад ва ҳамзамон ӯҳдадориҳои худро дар назди давлат ва ҷомеа дарк кунад. Эҳтироми қонун, пардохти андозҳо, ҳифзи муҳити зист, эҳтироми рамзҳои давлатӣ, иштирок дар ҳаёти ҷамъиятӣ, тарбияи дурусти фарзандон ва ҳифзи арзишҳои миллӣ аз ҷумлаи масъулиятҳои муҳими шаҳрвандӣ мебошанд.
Дар ин замина, мафҳуми «ҳифзи истиқлолият» набояд танҳо ба ҳифзи марзҳои давлатӣ маҳдуд карда шавад. Ҳифзи истиқлолият маънои ҳифзи тамоми дастовардҳои давлатдорӣ — сулҳ, ваҳдат, суботи сиёсӣ, фарҳанги миллӣ, забон, арзишҳои маънавӣ, иқтисоди миллӣ ва низоми ҳуқуқиро низ дорад.
Аз ин рӯ, ҳар як шаҳрванд метавонад бо фаъолияти созанда, риояи қонун, меҳнати ҳалол ва саҳми худ дар рушди ҷомеа ба таҳкими истиқлолият мусоидат намояд.
35 соли истиқлолият моро водор месозад, ки на танҳо ба дастовардҳои гузашта назар кунем, балки масъулияти худро дар назди оянда низ муайян намоем. Насли имрӯз бояд истиқлолиятро ҳамчун неъмати худ ба худ пайдошуда не, балки ҳамчун дастоварди бузурги таърихӣ дарк кунад, ки ҳифзу таҳкими он масъулияти доимӣ мебошад.
Дар шароити ҷаҳонишавӣ, рушди босуръати технологияҳои иттилоотӣ ва тағйирёбии муносибатҳои сиёсиву иқтисодӣ ҳифзи истиқлолият вазифаҳои навро ба миён мегузорад. Баланд бардоштани саводи ҳуқуқӣ ва сиёсӣ, рушди илму маориф, тарбияи ватандӯстӣ, ҳифзи фазои иттилоотӣ, мубориза бо ифротгароӣ ва хурофот, таҳкими фарҳанги ҳуқуқӣ ва рушди иқтисоди миллӣ аз ҷумлаи самтҳои муҳими ин раванд мебошанд.
Махсусан, ҷавонон ҳамчун қишри фаъол ва ояндасози ҷомеа дар ҳифзи истиқлолият нақши калидӣ доранд. Ҷавони соҳибмаърифат, дорои касбу ихтисос, ҷаҳонбинии васеъ ва ҳисси баланди масъулияти шаҳрвандӣ беҳтарин кафили рушди давлати миллӣ мебошад.
Дар баробари ин, ҳифзи истиқлолият аз оила оғоз мешавад. Оила бояд муҳити нахустини тарбияи ватандӯстӣ, эҳтиром ба забони давлатӣ, фарҳанг ва таърихи миллӣ бошад. Мактаб ва муассисаҳои таҳсилоти олӣ ин равандро идома дода, бояд дар ҷавонон на танҳо дониш, балки ҳисси масъулият дар назди ҷомеа ва давлатро ташаккул диҳанд.
Дар шароити имрӯза ҳифзи истиқлолият ҳамчунин тақозо менамояд, ки шаҳрвандон аз паҳн намудани маълумоти носанҷида, барангехтани ихтилоф ва дигар амалҳое, ки метавонанд ба суботи ҷомеа таъсири манфӣ расонанд, худдорӣ намоянд. Фарҳанги истифодаи дурусти шабакаҳои иҷтимоӣ ва фазои иттилоотӣ низ ба қисми муҳими фарҳанги шаҳрвандӣ табдил ёфтааст.
Имрӯз Тоҷикистон ҳамчун давлати соҳибистиқлол дар ҷомеаи байналмилалӣ ҷойгоҳи худро пайдо кардааст. Давлати мо муносибатҳои дипломатиро бо кишварҳои гуногуни ҷаҳон ба роҳ монда, дар созмонҳои байналмилалӣ фаъолона иштирок мекунад. Ин раванд яке аз натиҷаҳои муҳими истиқлолияти сиёсӣ мебошад.
Истиқлолият ба Тоҷикистон имконият дод, ки манфиатҳои миллии худро дар муносибатҳои байналмилалӣ мустақилона муайян намояд. Ҳамзамон, сиёсати хориҷӣ ба ҳифзи сулҳу субот, рушди муносибатҳои дӯстона ва ҳамкории мутақобилан судманд бо давлатҳои дигар равона гардидааст.
Дар дохили кишвар низ истиқлолият заминаи рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангиро фароҳам овард. Дар солҳои соҳибистиқлолӣ соҳаҳои маориф, илм, тандурустӣ, фарҳанг, энергетика, нақлиёт ва технологияҳои иттилоотӣ рушд карданд. Дар баробари дастовардҳо, мушкилот ва вазифаҳои нав низ вуҷуд доранд. Аз ин рӯ, истиқлолият на танҳо ҳуқуқи интихоби роҳи рушд, балки масъулияти истифодаи дурусти ин имконият мебошад.
Дар ин раванд, ҳадафи асосӣ бояд бунёди ҷомеае бошад, ки дар он волоияти қонун, адолат, эҳтироми ҳуқуқу озодиҳои инсон, меҳнати созанда ва масъулияти шаҳрвандӣ арзишҳои устувор бошанд.
Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон яке аз бузургтарин дастовардҳои таърихи навини миллати тоҷик мебошад.
Он 9 сентябри соли 1991 бо қабули санади дахлдори Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон расман эълон гардид ва минбаъд тавассути Конститутсия, қонунгузории миллӣ ва ташаккули ниҳодҳои давлатӣ таҳкими ҳуқуқию сиёсӣ пайдо кард.
Дарки моҳияти истиқлолият моро ба хулоса меорад, ки он танҳо соҳибихтиёрии сиёсии давлат нест. Истиқлолият ҳамзамон арзиши миллӣ, маънавӣ, фарҳангӣ ва ҳуқуқӣ мебошад. Он ба миллат имконият медиҳад, ки таърих, забон, фарҳанг ва манфиатҳои миллии худро ҳифз намуда, роҳи рушди давлатдории худро мустақилона интихоб кунад.
Дар таҳкими истиқлолияти Тоҷикистон нақши сулҳу ваҳдати миллӣ, ташаккули низоми ҳуқуқӣ ва фаъолияти роҳбарияти давлат, бахусус талошҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, аҳамияти махсус дорад. Маҳз таъмини сулҳу субот ва барқарор намудани сохторҳои давлатӣ барои гузаштан ба марҳилаи созандагӣ шароити мусоид фароҳам овард.
Имрӯз, ки Тоҷикистон 35-солагии Истиқлоли давлатиро таҷлил менамояд, вазифаи асосӣ аз он иборат аст, ки дастовардҳои истиқлолият ҳифз ва таҳким дода шаванд. Барои ин ҳар як шаҳрванд бояд ҳисси масъулияти худро дар назди Ватан дарк намояд.
Ҳифзи истиқлолият вазифаи танҳо мақомоти давлатӣ нест. Он вазифаи умумимиллии тамоми ҷомеа мебошад. Мақомоти давлатӣ бояд волоияти қонун ва суботи ҷомеаро таъмин намоянд; аҳли зиё ва омӯзгорон бояд дар тарбияи худшиносӣ ва ватандӯстии ҷавонон саҳм гузоранд; ҷавонон бояд бо дониш, касб ва меҳнати созанда ояндаи кишварро бунёд намоянд; ҳар як шаҳрванд бошад, бо риояи қонун ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ барои таҳкими давлатдории миллӣ саҳм гузорад.
Истиқлолият вақте устувор мегардад, ки он ба фарҳанги шаҳрвандӣ ва шуури ҳар як узви ҷомеа табдил ёбад. Аз ин рӯ, ҳифзи истиқлолият пеш аз ҳама ҳифзи сулҳ, ваҳдат, қонуният, арзишҳои миллӣ, фарҳанг ва манфиатҳои умумимиллӣ мебошад.
35-солагии Истиқлоли давлатӣ бояд на танҳо ҷашни дастовардҳои гузашта, балки оғози масъулияти нав барои оянда бошад. Зеро вазифаи насли имрӯз аз он иборат аст, ки истиқлолияти ба дастомадаро ба наслҳои оянда ҳамчун давлати соҳибихтиёр, сулҳпарвар, ҳуқуқбунёд, муттаҳид ва рушдёбанда ба мерос гузорад.
Истиқлолият неъмати бузург ва муқаддаси миллӣ аст. Ҳифзи он қарзи шаҳрвандӣ, таҳкими он вазифаи умумимиллӣ ва рушди он масъулияти наслҳои имрӯз ва фардои Тоҷикистон мебошад.
Бобоназаров Бахтовар,
устоди кафедраи ҳуқуқи мадании Донишкадаи такмили ихтисоси Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
