Истиқлолият ҳамчун падидаи сиёсиву ҳуқуқӣ танҳо тағйири шакли идоракунӣ ё соҳибихтиёрии давлатӣ нест, балки он равандест, ки ба умқи шуури миллӣ, худшиносӣ ва низоми арзишҳои фарҳангии ҷомеа таъсири амиқ мерасонад. Дар шароити соҳибдавлатӣ миллат имкони бознигарии таърих, эҳёи арзишҳои маънавӣ ва таҳкими ҳувияти худро пайдо мекунад. Ҳувияти миллӣ маҷмӯи тасаввурот, эътиқодҳо, анъанаҳо, забон, фарҳанг ва хотираи таърихиест, ки инсонро ба ҷомеаи муайян мансуб месозад. Истиқлолият замина фароҳам меорад, то ин маҷмӯи арзишҳо на танҳо ҳифз, балки рушд ва такмил ёбанд.
Дар давраи истиқлолият масъалаи забон ҳамчун рукни асосии ҳувияти миллӣ мақоми марказӣ касб мекунад. Забон воситаи муошират танҳо нест, балки он нигаҳдорандаи ҷаҳонбинӣ, тафаккур ва хотираи таърихист. Таҳкими мақоми давлатӣ ва рушди забони миллӣ ба густариши худшиносӣ мусоидат менамояд. Забон дар заминаи истиқлолият аз доираи маишӣ берун рафта, ба забони илм, идора, дипломатия ва технология табдил меёбад. Ин раванд боиси ғанигардонии луғат, таҳияи истилоҳоти нав ва мутобиқшавӣ ба талаботи замони муосир мегардад. Вақте забон дар тамоми соҳаҳои ҳаёт фаъол истифода мешавад, эҳсоси ифтихор ва мансубият ба миллат тақвият меёбад.
Эҳёи арзишҳои фарҳангӣ дар шароити истиқлолият хусусияти низомнок мегирад. Фарҳанг ҳамчун маҷмӯи дастовардҳои моддӣ ва маънавии миллат дар заминаи соҳибихтиёрӣ имкони рушди мустақил пайдо мекунад. Анъанаҳо, расму ойинҳо ва ҷашнҳои миллӣ ба унсури муҳими таҳкими ягонагии иҷтимоӣ табдил меёбанд. Онҳо на танҳо хотираи таърихиро нигоҳ медоранд, балки насли навро ба решаҳои худ мепайванданд. Дар шароити истиқлолият эҳёи ҷашнҳои миллӣ, арҷгузорӣ ба шахсиятҳои таърихӣ ва муаррифии мероси фарҳангӣ ҳамчун омили таҳкими ҳувият хизмат мекунад.
Хотираи таърихӣ дар ташаккули худшиносӣ нақши ҳалкунанда дорад. Миллате, ки гузаштаи худро мешиносад, метавонад ояндаи худро бо итминон бунёд намояд. Истиқлолият шароит фароҳам меорад, то саҳифаҳои таърих бо нигоҳи миллӣ бознигарӣ шаванд. Барқарорсозии номҳои таърихӣ, таҳқиқи мероси илмӣ ва фарҳангии ниёгон, нашри осори классикӣ ва таҳкими омӯзиши таърих дар муассисаҳои таълимӣ ба эҳёи худшиносӣ мусоидат мекунанд. Ин раванд эҳсоси ифтихор аз тамаддуни миллӣ ва саҳми он дар фарҳанги ҷаҳониро тақвият медиҳад. Арзишҳои маънавӣ дар заминаи истиқлолият мазмуни нав пайдо мекунанд. Мафҳумҳои ватандӯстӣ, масъулиятшиносӣ, адолат ва ҳамдигарфаҳмӣ ба пояҳои устувори ҳаёти ҷамъиятӣ табдил меёбанд. Ватандӯстӣ танҳо эҳсоси муҳаббат ба сарзамин нест, балки омодагӣ барои саҳмгузорӣ дар рушди он мебошад. Истиқлолият ин эҳсосро аз сатҳи шиорӣ ба сатҳи амалӣ мебарад. Ҳар як шаҳрванди огоҳ дарк мекунад, ки ҳифзи арзишҳои миллӣ ва суботи ҷомеа масъулияти шахсии ӯст.
Маориф ва илм дар таҳкими ҳувияти миллӣ нақши калидӣ мебозанд. Дар шароити истиқлолият низоми таълим бо назардошти арзишҳои миллӣ такмил меёбад. Барномаҳои таълимӣ ба омӯзиши таърих, фарҳанг ва адабиёти миллӣ аҳамияти бештар медиҳанд. Ин раванд ба ташаккули ҷаҳонбинии миллӣ ва худшиносии ҷавонон мусоидат мекунад. Ҳамзамон, рушди илм ва таҳқиқоти миллӣ имкон медиҳад, ки мероси гузашта бо талаботи замони муосир пайваст гардад.
Адабиёт ва санъат ҳамчун оинаи рӯҳияи миллат дар давраи истиқлолият мазмун ва шакли тоза пайдо мекунанд. Эҷодиёти нависандагон, шоирон ва ҳунармандон бо мавзӯъҳои ватандӯстӣ, худшиносӣ ва ифтихор аз таърих ғанӣ мегардад. Ин раванд ба ташаккули фазои маънавии солим мусоидат менамояд. Санъати миллӣ, аз ҷумла мусиқӣ, театр, кино ва ҳунарҳои мардумӣ, ба воситаи муаррифии арзишҳои фарҳангӣ нақши тарбиявӣ иҷро мекунад.
Гуногунрангии фарҳангӣ дар доираи истиқлолият ҳамчун сарвати миллӣ арзёбӣ мегардад. Ҳамзистии фарҳангҳои гуногун дар як фазои ягонаи давлатӣ ба таҳкими ваҳдати миллӣ мусоидат мекунад. Истиқлолият имконият медиҳад, ки ҳамаи гурӯҳҳои иҷтимоӣ худро ҳамчун ҷузъи ҷомеаи воҳид эҳсос намоянд. Ин ҳамгироӣ ба устувории иҷтимоӣ ва рушди мутаносиб мусоидат мекунад.
Раванди ҷаҳонишавӣ барои ҳувияти миллӣ ҳам имконият ва ҳам чолиш эҷод мекунад.
Дар шароити дастрасии озод ба иттилоот ва фарҳангҳои гуногун, эҳтимоли заифшавии арзишҳои миллӣ вуҷуд дорад. Истиқлолият дар ин замина чун сипари ҳифзи арзишҳо амал мекунад. Ҳифзи забон, фарҳанг ва анъанаҳо дар баробари қабули дастовардҳои ҷаҳонӣ тавозуни заруриро таъмин менамояд. Ҳувияти миллӣ дар шароити муосир бояд на пӯшида, балки фаъол ва мутобиқшаванда бошад. Истиқлолият инчунин ба ташаккули рамзҳои давлатӣ мусоидат мекунад, ки онҳо унсури муҳими худшиносӣ мебошанд. Парчам, нишон ва суруди миллӣ ҳамчун ифодаи рамзии давлатдорӣ дар шуури шаҳрвандон эҳсоси ягонагӣ ва ифтихорро бедор месозанд. Арҷгузорӣ ба ин рамзҳо ба устувории эҳсоси мансубият мусоидат менамояд.
Тақвияти ҷомеаи шаҳрвандӣ дар шароити истиқлолият заминаи рушди фарҳанги сиёсиро фароҳам меорад. Шаҳрвандони фаъол ва масъул, ки арзишҳои миллиро эҳтиром мекунанд, метавонанд дар таҳкими давлатдорӣ саҳмгузор бошанд. Ин раванд ба болоравии сатҳи маърифат ва масъулиятшиносӣ мусоидат менамояд.
Эҳёи ҳунарҳои мардумӣ ва мероси ғайримоддӣ низ ҷузъи муҳими таҳкими ҳувияти миллӣ мебошад. Анъанаҳои ҳунармандӣ, таомҳои миллӣ, либосҳои суннатӣ ва ойинҳои мардумӣ дар заминаи истиқлолият эҳё ва рушд меёбанд. Онҳо на танҳо нишонаи фарҳангӣ, балки воситаи пайванди наслҳо мебошанд.
Ҳувияти миллӣ дар заминаи истиқлолият раванди пойдор ва динамикӣ аст. Он ҳамзамон ҳифзи арзишҳои гузашта ва мутобиқшавӣ ба талаботи замони муосирро дар бар мегирад. Миллате, ки истиқлолияти худро қадр мекунад, фарҳанги худро ҳамчун сармояи стратегӣ арзёбӣ менамояд. Ин сармоя метавонад омили рушди устувор ва суботи дарозмуддат гардад.
Воқеан ҳам, истиқлолият ҳамчун пояи эҳёи ҳувияти миллӣ ва арзишҳои фарҳангӣ нақши муайянкунанда мебозад. Он заминаи ҳуқуқӣ ва сиёсиро барои рушди забон, фарҳанг, маориф ва худшиносӣ фароҳам меорад. Ҳувияти миллӣ дар чунин шароит на танҳо хотираи гузашта, балки нерӯи созандаи оянда мегардад. Дар ин замина, хизматҳои Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун роҳбари давлат нақши ҳалкунанда доранд ва ба таҳкими ҳамин арзишҳо ва рушди ҷомеа замина мегузоранд.
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар тӯли 35 соли соҳибистиқлолӣ хизматҳои беназиру фаромӯшнашаванда ба рушди давлатдорӣ, таҳкими ваҳдати миллӣ ва пешрафти ҷомеа анҷом додаанд.
Хизматҳои Пешвои миллат на танҳо дар сатҳи сиёсӣ, балки дар самтҳои иҷтимоӣ, иқтисодӣ, фарҳангӣ ва маънавӣ низ ба таври возеҳ таҷассум ёфтаанд. Аз аввалин рӯзҳои соҳибистиқлолӣ Пешвои миллат бо ҳушёрӣ ва дурбинона сиёсати мутамарказро дар самти ҳифзи Истиқлолият ва таҳкими давлатдорӣ пеш гирифтанд.
Бо тадбирҳои стратегӣ ва барномарезии дуруст, сохторҳои конститутсионӣ ва идораи давлатӣ таҳким ёфта, пояҳои давлатдории миллӣ устувор шуданд. Қонунгузорӣ, сиёсати конститутсионӣ ва таъмини ҳуқуқу озодиҳои шаҳрвандон бо дастури Пешвои миллат ба марҳилаи нав ворид гардид.
Пешвои миллат бо сиёсати оқилона ва муназзам субот ва ваҳдати миллиро дар кишвар таъмин карданд. Дар давраи баъди истиқлолият, ки Тоҷикистон ба таҳдидҳои ҷиддии дохилӣ ва берунӣ рӯ ба рӯ буд, иқдомҳои саривақтии Пешвои миллат амнияти ҷомеаро ҳифз намуд ва заминаи рушди иқтисодӣ ва иҷтимоиро фароҳам овард. Сулҳу суботи дохилӣ ва ваҳдати миллӣ натиҷаи сиёсати оқилона ва роҳи ҳалли муаммоҳои мураккаб аст, ки Пешвои миллат роҳбарӣ карданд.
Дар самти иқтисод, Пешвои миллат бо татбиқи ислоҳоти иқтисодӣ ва ташаккули низоми бозории миллӣ заминаи рушди устуворро фароҳам оварданд. Ин барномаҳо ба рушди саноат, энергетика, кишоварзӣ ва соҳаҳои муҳими иҷтимоӣ равона шудаанд. Бо роҳбарии Пешвои миллат Тоҷикистон тавонист истиқлолияти иқтисодиро таҳким бахшад, захираҳои миллӣ ва инфрасохторро ба таври стратегӣ истифода намояд ва сатҳи зиндагии аҳолиро тадриҷан беҳтар созад.
Хизматҳои Пешвои миллат дар самти фарҳанг ва ҳувияти миллӣ низ хеле назаррасанд. Бо сиёсати фарҳангӣ ва дастгирии рушду эҳёи забон, адабиёт, санъат ва анъанаҳои миллӣ, Пешвои миллат заминаи таҳкими худшиносии миллӣ ва эҳёи мероси таърихиро фароҳам оварданд. Ҳар як тадбири фарҳангӣ ва барномаҳои маърифатӣ барои ташаккули эҳсоси ватандӯстӣ ва ифтихор аз миллӣ равона шудааст.
Маориф ва илм низ дар таҳкими истиқлолият ва рушди давлат нақши муҳим доранд. Пешвои миллат бо ташаббусҳои худ ба рушди мактабҳо, донишгоҳҳо ва муассисаҳои илмию тадқиқотӣ мусоидат карданд. Тайёр намудани кадрҳои босалоҳият ва рушди илмҳои миллӣ заминаи устувории давлат ва таҳкими потенсиали интеллектуалии ҷомеаро фароҳам меорад.
Дар соҳаи иҷтимоӣ ва тандурустӣ низ Пешвои миллат бо барномаҳо ва ислоҳоти муассир сатҳи зиндагии аҳолиро беҳтар карданд.
Ҳифзи саломатӣ, дастгирии иҷтимоӣ ва ташкили инфрасохтори замонавӣ барои аҳолӣ нишон медиҳад, ки Пешвои миллат ба зиндагии шаҳрвандон аҳамияти калон медиҳанд ва рушди иҷтимоиро ҳамчун яке аз вазифаҳои стратегии давлат муайян кардаанд.
Ба таври куллӣ, хизматҳои Пешвои миллат дар ҳамаи соҳаҳои ҳаёти давлат ва ҷомеа таъсири амиқ гузошта, Истиқлолият ва ваҳдати миллиро тақвият додаанд.
Роҳбарии Пешвои миллат намунаи шинохта ва боиси ифтихори насли ҳозира ва оянда мебошад.
Хизматҳои ӯ дар таърих ҳамчун хизматҳои беназир ва муқаддас боқӣ хоҳанд монд, зеро онҳо на танҳо давлатдорӣ ва иқтисодро таҳким бахшиданд, балки ҳувияти миллӣ, фарҳанг ва арзишҳои маънавии ҷомеаро низ устувор карданд.
Хизматҳои Пешвои миллат на танҳо дар шароити кунунӣ, балки барои наслҳои оянда низ роҳнамо буда, арзишҳои устувори давлатдорӣ, сулҳу ваҳдат, эҳтиром ба арзишҳои миллиро ҳамчун пояи рушди Тоҷикистон муаррифӣ менамоянд. Ӯ ҳамчун рамзи миллат ва падидаи ваҳдат, ифтихори миллӣ ва посдори арзишҳои давлатӣ, дар таърихи Истиқлолияти Тоҷикистон нақши беназир дорад.
Осимӣ Зевар, нотариуси давлатии Идораи нотариалии давлатии шаҳри Бустон
