Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун яке аз муҳиму асоситарин муқаддасоти миллӣ мавқеи хосае дар ҳаёти сиёсӣ, фарҳангӣ ва маънавии ҷомеаи тоҷикон дорад.
Аз рӯзи расмӣ қабул гардидани он, Парчам дар радифи Нишон ва Суруди миллӣ ба сифати рамзидавлатии соҳибистиқлолӣ эътироф шуда, ба арзиши муқаддаси маънавӣ табдил ёфт, ки хурду бузург бо эҳтирому арҷгузорӣ онро пос медоранд.
Эҳтироми Парчами давлатӣ на танҳо нишони муҳаббат ба Ватан, балки рамзи садоқат ба давлатдории миллӣ ва нерӯи муттаҳидсозандаи тамоми сокинони кишвар мебошад.
Тибқи талаботи моддаи 3-и Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Парчам дар баробари Нишон ва Суруди миллӣ яке аз рамзҳои расмии давлат буда, арҷгузорӣ ба он қарзи виҷдонии ҳар шаҳрванди мамлакат аст.
Бо ташаббуси Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид» тағйирот ворид гардида, 24-уми ноябр ҳамчун Рӯзи Парчами давлатӣ муайян карда шуд.
Ин иқдоми дорои аҳамияти бузурги идеологӣ ва маънавӣ дар таҳкими худшиносии миллӣ, боло бурдани маърифати ватандорӣ ва эҳёи суннатҳои давлатдорӣ нақши муассир гузошт. Имрӯз сокинони кишвар ин ҷашни муқаддасу бошукуҳро бо ифтихор таҷлил намуда, тавассути баргузории чорабиниҳои илмӣ, фарҳангӣ ва тарбиявӣ ба парчам эҳтироми хоса зоҳир мекунанд.
Ҳисси ифтихор аз Парчами миллӣ, ки имрӯз дар паҳлуи парчамҳои дигар давлатҳо дар созмонҳои байналмилалӣ барафрохта аст, мояи сарбаландӣ ва эътимоди мардуми Тоҷикистон мебошад.
Зеро танҳо миллате, ки таъриху фарҳанги худро мешиносад ва рамзҳои миллиро арҷ мегузорад, метавонад давлатдории пойдор ва ояндаи устувор дошта бошад. Дар замони соҳибистиқлолӣ Парчам ҳамчун рамзи ягонагиву ваҳдат, нангу номуси миллӣ, тавоноӣ ва худогоҳии давлату миллат нақши муассир бозида, ба пойдор гаштани сулҳу субот, якпорчагии миллӣ ва рушди устувори ҷомеа мусоидат намуд.
Парчами давлатӣ дар низоми идеологияи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон мавқеи хосса дошта, дар таҳкими худшиносии миллӣ, ҳисси масъулият ва вафодории шаҳрвандон ба давлати худ нақши муассир мебозад.
Ҳар як рамзи миллӣ на танҳо вазифаи рамзӣ, балки зарурати иҷтимоӣ, таърихӣ ва сиёсӣ дошта, ба унсури муҳими тарбияву ташаккули иҷтимоӣ табдил меёбад. Дар ин замина, Парчами миллӣ ҳамчун «муаррифномаи давлат» амал намуда, давлати соҳибистиқлоли тоҷиконро дар арсаи байналмилалӣ муаррифӣ мекунад.
Муҳаққиқони тоҷик ва донишмандони соҳаҳои таърих, фарҳанг ва сиёсатшиносӣ бар ин назаранд, ки рамзҳои миллӣ — аз ҷумла Парчам — воситаи муҳими мустаҳкамсозии ҳувияти ҷамъиятӣ ва таҳкими ваҳдат мебошанд. Дар маркази ин назария идеяи «давлат ҳамчун хонаи умумии миллат» қарор дорад, ки рамзҳои давлатӣ ба он қувват мебахшанд.
Аз ин лиҳоз, рангҳои Парчами давлатии Тоҷикистон ва тасвири тоҷу ситораҳои заррин на танҳо унсури зебоӣ, балки рамзи тамаддуни куҳан, ҳадафҳои стратегӣ ва арзишҳои вечии миллат мебошанд. Таҳлили таҷрибаи давлатҳои муосир нишон медиҳад, ки рамзҳои давлатӣ нақши муҳим дар пойдорguзории низоми ҳокимият, муаррифии сиёсати давлатӣ ва муттаҳид сохтани мардуми кишвар доранд.
Ҳамин хусусиятҳо дар мавриди Парчами давлатии Тоҷикистон низ амал мекунанд. Парчам бо сохтори рангоранг ва рамзолуди худ марому ҳадафҳои миллати тоҷикро ҳамчун миллати сулҳдӯст, бунёдкор, меҳнатдӯст ва фарҳангсолор ифода мекунад. Дар рушду таҳкими давлатдории миллӣ, аз ҷумла дар самтҳои зерин, Парчам нақши хоса дорад:
1. Ҳадафҳои стратегӣ ва дурнамои давлат (Ранги сурх – мубориза барои озодӣ; сафед – роҳи сулҳ ва осоиштагӣ; сабз – рушди устувор ва шукуфоӣ).
2. Нақши муттаҳидкунанда ва ҷамъиятсозӣ (Таҷрибаи солҳои истиқлол нишон дод, ки Парчам ҳамчун рамзи ягонагӣ мардумро дар лаҳзаҳои душвор ва муҳим муттаҳид сохт). 3. Омили таҳкими мақому нуфузи байналмилалӣ (Барафрохтани Парчами миллӣ дар паҳлуи парчамҳои кишварҳои узви созмонҳои байналмилалӣ (СММ, СААД, СҲШ ва ғайра) нишондиҳандаи мавқеи Тоҷикистон ҳамчун субъекти мустақили сиёсати ҷаҳонӣ мебошад).
