Экстремизм ва терроризм аз ҷумлаи хатарноктарин зуҳуроте мебошанд, ки амният, субот ва рушди устувори ҷомеаро зери таҳдид қарор медиҳанд. Ин падидаҳо бо истифода аз зӯроварӣ, тарс ва таблиғи ақидаҳои ифротӣ ба арзишҳои умумибашарӣ, ҳуқуқи инсон ва қонунмандӣ латма мезананд. Дар ҷаҳони муосир, ки равандҳои ҷаҳонишавӣ, рушди технологияҳои иттилоотӣ ва муоширати сареъ ҷой доранд, паҳншавии ғояҳои ифротгароёна осонтар гардида, мубориза бо онҳо масъулияти муштараки давлат, ҷомеаи шаҳрвандӣ ва ҳар як фардро тақозо мекунад.
Экстремизм ҳамчун маҷмӯи ақидаҳо ва амалҳое фаҳмида мешавад, ки ба рад кардани муколама, таҳаммулнопазирӣ нисбат ба андешаҳои дигар ва истифодаи роҳҳои зӯроварона барои расидан ба ҳадафҳо асос меёбанд. Терроризм бошад, шакли шадидтарини экстремизм аст, ки бо содир намудани амалҳои зӯроварона алайҳи аҳолии осоишта, муассисаҳои давлатӣ ё инфрасохтори ҷамъиятӣ, ҳадафи асосиаш тарсонидани ҷомеа ва маҷбур кардани давлатҳо ба қарорҳои муайян мебошад.
Ин падидаҳо аксаран бо шиорҳои динию сиёсӣ пӯшонида мешаванд, аммо дар асл арзишҳои аслии дин, фарҳанг ва ахлоқро таҳриф мекунанд. Ҳеҷ як дин ё фарҳанг зӯроварӣ, қатли бегуноҳон ва вайрон кардани амнияти ҷамъиятиро ҷонибдорӣ намекунад. Аз ин рӯ, нисбат додани терроризм ба дин ё миллат нодуруст ва хатарнок аст, зеро он метавонад боиси афзоиши нафрат ва ҷудоии иҷтимоӣ гардад.
Сабабҳои пайдоиш ва паҳншавии экстремизм ва терроризм гуногунанд. Яке аз омилҳои асосӣ нобаробарии иҷтимоӣ ва иқтисодӣ мебошад. Камбизоатӣ, бекорӣ, дастрас набудан ба таҳсил ва имкониятҳои рушди шахсӣ метавонанд баъзе ҷавононро ба доми таблиғоти ифротгароён кашанд. Онҳо бо ваъдаҳои бардурӯғ ва тасвири соддаи “душман” ҷавононро фиреб медиҳанд.
Омили дигар — сатҳи пасти маърифати ҳуқуқӣ ва сиёсӣ аст. Нодонӣ ва камогоҳӣ имкон медиҳанд, ки иттилооти бардурӯғ ва таҳрифшуда зуд паҳн шавад. Илова бар ин, низоъҳои сиёсӣ, ҷангҳо, муҳоҷират, бегонагардонӣ ва эҳсоси беадолатӣ низ метавонанд заминаи мусоид барои ифротгароӣ фароҳам оранд. Нақши шабакаҳои иҷтимоӣ дар ин раванд муҳим аст: онҳо ҳам метавонанд василаи маърифат бошанд ва ҳам абзори паҳн кардани таблиғоти ифротӣ, агар назорат ва саводи рақамӣ кофӣ набошад.
Оқибатҳои экстремизм ва терроризм барои ҷомеа ниҳоят вазнинанд. Пеш аз ҳама, ҷони инсонҳо зери хатар мемонад. Амалҳои террористӣ боиси талафоти ҷонӣ, ҷароҳатҳои ҷисмонӣ ва осеби равонӣ мегарданд. Тарс ва ноамнӣ ба зиндагии ҳаррӯзаи мардум таъсири манфӣ мерасонад, эътимоди иҷтимоиро коҳиш медиҳад ва рушди иқтисодиро суст мекунад.
Инчунин, чунин падидаҳо боиси коҳиши сармоягузорӣ, хароҷоти зиёд барои амният ва барқарорсозӣ, маҳдуд шудани озодиҳои шаҳрвандӣ ва шиддат гирифтани танишҳои байниқавмӣ ва байнимазҳабӣ мешаванд. Дар сатҳи байналмилалӣ, терроризм метавонад муносибатҳои давлатҳоро печида гардонад ва суботи минтақавиро халалдор созад.
Мубориза бо экстремизм ва терроризм бояд фарогир ва бисёрсамта бошад. Танҳо чораҳои қудратӣ кофӣ нестанд. Пешгирӣ аз тариқи таҳсилу тарбия, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва фарҳанги таҳаммулпазирӣ аҳаммияти калидӣ дорад. Мактаб ва оила бояд дар ташаккули ҷаҳонбинии солим, тафаккури интиқодӣ ва эҳтиром ба гуногунандешӣ нақши фаъол бозанд.
Нақши ВАО ва шабакаҳои иҷтимоӣ низ муҳим аст: онҳо бояд иттилооти боэътимод пешниҳод намуда, ба фош кардани таблиғоти ифротгароёна мусоидат кунанд. Ҷомеаи шаҳрвандӣ, уламои дин, равшанфикрон ва ҷавонон метавонанд бо ташаббусҳои маърифатӣ, муколамаҳои созанда ва лоиҳаҳои иҷтимоӣ фазои солимро тақвият бахшанд.
Дар сатҳи давлатӣ, такмили қонунгузорӣ, таъмини адолати иҷтимоӣ, фароҳам овардани ҷойҳои корӣ ва имкониятҳои баробар барои рушд, ҳамчунин ҳамкории байналмилалӣ дар самти мубориза бо ҷиноятҳои фаромиллӣ зарур аст. Муҳим аст, ки ҳуқуқи инсон риоя шавад, зеро беадолатӣ ва саркӯбӣ метавонанд худ ба омилҳои ифротгароӣ табдил ёбанд.
Экстремизм ва терроризм зуҳуроти номатлуб ва хатарноканд, ки ба арзишҳои асосии инсоният мухолифанд. Мубориза бо онҳо на танҳо вазифаи мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, балки масъулияти умумии тамоми ҷомеа мебошад. Танҳо бо роҳи таҳсил, маърифат, адолат, муколама ва ҳамкории васеъ метавон решаҳои ифротгароиро заиф гардонд ва ҷомеаи амну устувор бунёд кард. Ояндаи осоишта аз интихобҳои имрӯзии мо вобаста аст.
Вализода Суҳроб-сармутахассиси шӯъбаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросимҳои ҷамоати шаҳраки "Сарбанд"-и шаҳри Левакант
