Наврӯз яке аз ҷашнҳои қадимтарин ва зеботарини мардуми тоҷик ва дигар халқҳои минтақа ба шумор меравад. Ин ҷашн рамзи эҳёи табиат, оғози соли нави офтобӣ ва эҳёи умеду орзуҳои нав мебошад. Бо фаро расидани Наврӯз замин аз хоб бедор мешавад, табиат…
Наврӯз яке аз ҷашнҳои қадимтарин ва зеботарини мардуми тоҷик ва дигар халқҳои минтақа ба шумор меравад. Ин ҷашн рамзи эҳёи табиат, оғози соли нави офтобӣ ва эҳёи умеду орзуҳои нав мебошад. Бо фаро расидани Наврӯз замин аз хоб бедор мешавад, табиат либоси сабз мепӯшад ва дилҳои мардум пур аз шодиву фараҳ мегарданд. Аз ин рӯ, Наврӯз танҳо як ҷашн нест, балки таҷассумгари фарҳанг, таърих ва анъанаҳои ҳазорсолаи миллати мо мебошад.
Наврӯз ҳар сол дар рӯзи баробаршавии шабу рӯз, яъне 21 март таҷлил мегардад. Дар ин рӯз табиат ба як ҳолати мутавозин мерасад ва баҳори ҳақиқӣ оғоз меёбад. Маҳз ҳамин хусусият Наврӯзро ба ҷашни табиат ва зиндагӣ табдил додааст. Барои мардуми тоҷик Наврӯз на танҳо оғози сол, балки оғози зиндагии нав, нияти пок ва умед ба ояндаи нек мебошад.
Таърихи Наврӯз ҳазорҳо солро дар бар мегирад. Тибқи маълумоти таърихӣ, ин ҷашн ҳанӯз дар давраи тамаддуни бостонӣ ба вуҷуд омада, дар сарзаминҳои Осиёи Марказӣ, Эрон ва дигар минтақаҳо таҷлил мешуд. Дар фарҳанги ниёгони мо Наврӯз рамзи пирӯзии некӣ бар бадӣ, рӯшноӣ бар торикӣ ва гармӣ бар сардӣ ба ҳисоб мерафт. Бо гузашти асрҳо ин ҷашн аҳамияти худро гум накарда, то имрӯз ҳамчун ҷузъи муҳими фарҳанги миллӣ боқӣ мондааст.
Мардуми тоҷик ба пешвози Наврӯз бо омодагии махсус рӯ меоранд. Пеш аз ҳама хонаҳоро тоза мекунанд, ҳавлӣ ва кӯчаҳоро рӯбу чин менамоянд, дарахт мешинонанд ва муҳити атрофро зебо мегардонанд. Ин амалҳо рамзи покӣ, тозагӣ ва оғози зиндагии нав мебошанд. Дар ин рӯзҳо мардум кӯшиш мекунанд, ки бо дилҳои пок ба ҷашн ворид шаванд ва кинаву адоватро аз дилҳо дур созанд.
Яке аз суннатҳои зебои Наврӯз омода кардани таомҳои миллӣ мебошад. Аз ҷумла, суманак, оши палав, ҳалво ва дигар хӯрокҳои анъанавӣ омода карда мешаванд. Суманак, ки аз гандуми сабзида омода мегардад, рамзи фаровонӣ, баракат ва зиндагии пурнишот аст. Омода кардани суманак одатан бо суруду рақсу шодмонӣ ҳамроҳ мешавад ва занону духтарон шабона гирди дег ҷамъ омада, сурудҳои наврӯзӣ мехонанд.
Дар рӯзҳои Наврӯз дар тамоми кишвар чорабиниҳои фарҳангӣ ва варзишӣ баргузор мегарданд. Бозиҳои миллие чун гӯштин, бузкашӣ, аспдавонӣ ва дигар мусобиқаҳо ташкил карда мешаванд. Ин гуна чорабиниҳо на танҳо мардумро шод мегардонанд, балки барои нигоҳ доштани анъанаҳои миллӣ низ аҳамияти калон доранд. Ҳамчунин консертҳо, намоишҳои ҳунарӣ ва фестивалҳои гуногун баргузор мешаванд, ки фазои идонаро боз ҳам зеботар мегардонанд.
Наврӯз инчунин ҷашни дӯстиву ҳамдигарфаҳмӣ ба шумор меравад. Дар ин рӯзҳо мардум ба дидорбинии хешу табор, ҳамсояҳо ва дӯстону наздикон мераванд. Калонсолон дуо медиҳанд, ҷавонон эҳтиром мегузоранд ва кӯдакон шодиву хурсандӣ мекунанд. Ин анъанаҳо ба таҳкими робитаҳои иҷтимоӣ ва эҳтироми байни наслҳо мусоидат мекунанд.
Дар замони истиқлолияти Тоҷикистон Наврӯз мақоми боз ҳам баландтар гирифт. Имрӯз ин ҷашн бо шукуҳу шаҳомати хоса дар тамоми кишвар таҷлил карда мешавад. Наврӯз на танҳо ҷашни миллӣ, балки ҷашни байналмилалӣ низ гардидааст ва дар бисёр кишварҳои ҷаҳон бо эҳтиром таҷлил мешавад. Ин нишон медиҳад, ки фарҳанги тоҷик дорои арзишҳои умумибашарӣ мебошад.
Наврӯз барои мардуми мо на танҳо як ҷашни таърихӣ, балки мактаби ахлоқ ва фарҳанг аст. Ин ҷашн моро ба покӣ, меҳрубонӣ, дӯстӣ ва эҳтироми табиат даъват мекунад. Наврӯз ба мо ёдрас мекунад, ки зиндагӣ ҳамеша мисли баҳор нав мешавад ва инсон бояд бо умед ва ирода ба пеш қадам гузорад.
Хулоса, Наврӯз ҷашни бузурги миллӣ ва мероси гаронбаҳои фарҳангии мардуми тоҷик мебошад. Он рамзи эҳёи табиат, дӯстӣ, ваҳдат ва орзуҳои неки инсон аст. Нигоҳ доштан ва эҳтиром кардани ин ҷашни қадима вазифаи ҳар як фарди ҷомеа мебошад, зеро Наврӯз на танҳо гузашта, балки ояндаи фарҳанги моро низ таҷассум мекунад.
Баротзода Шарифхон-муовини раиси шаҳри Левакант
