ТАВСИЯИ АГЕНТИИ ТОҶИКСТАНДАРТ БА ФУРӮШАНДАГОНИ МОЛУ МАҲСУЛОТИ ХӮРОКВОРӢ
Бо мақсади ҳифзи саломатии истеъмолкунандагон, пешгирии муомилоти маҳсулоти бесифат ва таъмини бехатарии озуқаворӣ, Агентии Тоҷикстандарт ба ҳамаи соҳибони мағозаҳо, бозорҳо ва нуқтаҳои савдо тавсия медиҳад, ки талаботи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ва регламентҳои техникии амалкунандаро қатъиян риоя намоянд.
Тавре медонем, фасли тобистон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон бо баланд шудани ҳарорати ҳаво фарқ мекунад. Дар чунин шароит аз ҳар як соҳибкор ва фурӯшанда масъулияти бештар дар самти нигоҳдории дурусти маҳсулоти хӯрокворӣ талаб карда мешавад. Гармии ҳаво раванди вайроншавии маҳсулотро тезонида, барои афзоиши микроорганизмҳои хатарнок ва бактерияҳо шароити мусоид фароҳам меорад. Дар натиҷа, эҳтимоли заҳролудшавӣ аз маҳсулоти ғизоӣ зиёд мешавад.
Нигоҳ доштани ҳарорати мувофиқ муҳимтарин омили ҳифзи сифату бехатарии маҳсулоти хӯрокворӣ мебошад.
Маҳсулоти зудвайроншаванда, аз ҷумла, гӯшт, шир, қаймоқ, панир, ҳасиб ва маҳсулоти қаннодии дорои крем бояд танҳо дар яхдонҳо ва дар ҳарорати аз 0°С то +6°С нигоҳ дошта шаванд.
Маҳсулоти яхкардашуда, аз ҷумла, гӯшт, моҳӣ, маҳсулоти нимтайёр ва яхмос бояд дар сармодонҳо бо ҳарорати -18°С ва аз он пасттар нигоҳдорӣ карда шаванд.
Дар дохили ҳар як яхдон ва сармодон бояд ҳароратсанҷҳои стандартии мувофиқи ГОСТ 28498-90 (Термометрҳои техникӣ) мавҷуд бошанд. Кормандони мағоза вазифадоранд, ки нишондоди онро ҳар рӯз камаш ду маротиба тафтиш ва дар дафтари махсуси қайд (журнал) сабт кунанд.
Ҳамчунин, пур кардани сармодонҳо аз ҳад зиёд тавсия дода намешавад, зеро он гардиши ҳавои сардро халалдор мекунад. Ях кунонидани такрории маҳсулоти обшуда, махсусан гӯшт ва моҳӣ, метавонад ба паст шудани сифати онҳо ва зиёд шудани хатари сироятёбӣ оварда расонад.
Яке аз сабабҳои асосии ифлосшавии маҳсулоти ғизоӣ нигоҳдории якҷояи маҳсулоти хом ва тайёр мебошад.
Дар ҳолате ки танҳо як яхдон мавҷуд бошад, маҳсулоти хом бояд дар рафҳои поёнӣ ва маҳсулоти тайёр дар рафҳои болоӣ ҷойгир карда шаванд.
Маҳсулоти дорои бӯйи шадид, аз ҷумла, моҳии шӯр ва ҳанут, бояд дар зарфҳои маҳкам нигоҳ дошта шаванд, то ба сифати дигар маҳсулот таъсир нарасонанд.
Фурӯши маҳсулоти хӯрокворӣ дар зери нури мустақими офтоб қобили қабул нест.
Офтоб қуттиҳои пластикиро гарм карда, моддаҳои зарарнокро ба шиддат ба даруни нӯшокиҳо хориҷ мекунад, ки ин хилофи талаботи ГОСТ 31814-2012 (Оид ба бехатарии зарфҳои пластикӣ) мебошад.
Маҳсулоти пусида ва вайроншударо сари вақт аз маҳсулоти солим ҷудо кунед, зеро онҳо раванди пӯсиши дигар меваҳоро метезонад.
Консерваҳо, нӯшокиҳо, равғанҳои растанӣ, маҳсулоти ордӣ, макарон ва дигар маҳсулоти хушк бояд дар ҷойҳои сояафкан ва салқин нигоҳдорӣ карда шаванд.
Баланд шудани ҳарорати зарфҳои пластикӣ метавонад ба тағйир ёфтани сифати маҳсулот ва ҷудо шудани баъзе моддаҳои номатлуб мусоидат намояд.
Нуқтаҳои фурӯши меваю сабзавот бояд бо соябон ё хайма таъмин бошанд. Мева ва сабзавоти вайроншуда бояд фавран аз маҳсулоти солим ҷудо карда шаванд, зеро онҳо боиси тез паҳн шудани пӯсиш мегарданд.Дар фасли тобистон назорати муҳлати истифодаи маҳсулот аҳамияти махсус пайдо мекунад.Дар фаъолияти нуқтаҳои савдо истифодаи принсипи FIFO (First In – First Out) тавсия дода мешавад. Тибқи ин усул, маҳсулоте, ки аввал ворид шудааст ё муҳлати истифодааш наздик аст, бояд пеш аз ҳама ба фурӯш бароварда шавад.Ҳамаи маҳсулоти хӯрокворӣ бояд маълумоти пурра ва фаҳмо дар бораи истеҳсолкунанда, санаи истеҳсол, муҳлати истифода ва шартҳои нигоҳдориро ба забони давлатӣ дошта бошанд.Фурӯши маҳсулоти муҳлати истифодааш гузашта қонунан манъ буда, метавонад боиси ҷавобгарии маъмурӣ гардад.Фурӯшандагон бояд ҳамеша қоидаҳои гигиенаи шахсиро риоя намоянд.Истифодаи либоси махсуси корӣ, пешбанд ва сарпӯш, инчунин шустани мунтазами дастҳо бо маводи шустушӯй ҳатмӣ мебошад.Ҳангоми буридан ё бастабандии маҳсулоти тайёри ғизоӣ истифодаи дастпӯшакҳои яккарата тавсия дода мешавад.Дар фасли тобистон шумораи пашшаҳо ва дигар ҳашарот зиёд мешавад, ки метавонанд интиқолдиҳандаи микроорганизмҳои бемориовар бошанд. Мувофиқи талаботи ГОСТ ISO 22000-2019 (Системаҳои менеҷменти бехатарии маҳсулоти хӯрокворӣ), дар мағозаҳо бояд турҳои муҳофизатии тирезаҳо ва дастгоҳҳои ҳашаротқатлкунанда (инсектисидӣ) насб карда шаванд, зеро ҳашарот интиқолдиҳандаи асосии бемориҳои сироятӣ мебошанд.Аз ин рӯ, нуқтаҳои савдо бояд бо шабакаҳои муҳофизатӣ барои тирезаҳо ва дигар воситаҳои пешгирии воридшавии ҳашарот таъмин карда шаванд.Риояи талаботи нигоҳдорӣ ва фурӯши маҳсулоти хӯрокворӣ танҳо иҷрои як меъёри ҳуқуқӣ нест, балки масъулияти ҳар як соҳибкор дар назди ҷомеа мебошад.Нигоҳдории дурусти маҳсулот, риояи низоми ҳарорат, назорати муҳлати истифода, таъмин намудани тозагӣ ва ҳифзи маҳсулот аз таъсири омилҳои беруна барои пешгирии бемориҳои ғизоӣ ва ҳифзи саломатии аҳолӣ аҳамияти калон доранд.
