ОЗМОИШГОҲИ БЕМОРИҲОИ БАХУСУС ХАВФНОКИ ЧОРВО СИПАРИ ИЛМИИ АМНИЯТИ БИОЛОГИИ КИШВАР Ба муносибати 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон Дар даврони соҳибистиқлолии Ҷумҳурии Тоҷикистон рушди илмҳои байторӣ, пешгирии бемориҳои сироятӣ ва…
ОЗМОИШГОҲИ БЕМОРИҲОИ БАХУСУС ХАВФНОКИ ЧОРВО СИПАРИ ИЛМИИ АМНИЯТИ БИОЛОГИИ КИШВАР
Ба муносибати 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон
Дар даврони соҳибистиқлолии Ҷумҳурии Тоҷикистон рушди илмҳои байторӣ, пешгирии бемориҳои сироятӣ ва таҳкими амнияти биологӣ ба яке аз самтҳои муҳими рушди соҳаи кишоварзӣ табдил ёфтааст. Дар ин раванд фаъолияти озмоишгоҳҳои илмӣ-таҳқиқотӣ, ки ба ошкорсозӣ, омӯзиш, ташхис ва пешгирии бемориҳои хавфноки ҳайвонот машғуланд, аҳамияти махсус дорад.
Яке аз чунин марказҳои муҳими илмӣ Озмоишгоҳи бемориҳои бахусус хавфноки чорвои Муассисаи давлатии «Институти масоили амнияти биологӣ ва биотехнология»-и Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон мебошад, ки дар тӯли фаъолияти худ дар таҳкими амнияти биологӣ ва ҳифзи чорводории ҷумҳурӣ саҳми назаррас гузоштааст.
Озмоишгоҳи эпизоотология 21 феврали соли 1992 дар пойгоҳи Институти осиёимиёнагии оқсил таъсис ёфтааст. Аз рӯзҳои аввали фаъолият самти асосии кори он ба омӯзиши хусусиятҳои эпизоотологии бемориҳои сироятии бактериалӣ ва вирусӣ, муайян намудани роҳҳои паҳншавии онҳо ва таҳияи тадбирҳои илмӣ ва амалии мубориза бар зидди бемориҳои мазкур дар ҳудуди ҷумҳурӣ равона гардид.
Дар давраи минбаъда озмоишгоҳ бо ҷалби олимони варзида ва мутахассисони соҳибтаҷриба тадриҷан рушд намуда, имрӯз ба яке аз марказҳои муҳими таҳқиқоти соҳаи байторӣ ва амнияти биологии кишвар табдил ёфтааст.
Яке аз омилҳои муҳими рушди озмоишгоҳ мавҷуд будани пойгоҳи техникии зарурӣ ва истифодаи таҷҳизоти муосир мебошад. Ин имконият медиҳад, ки таҳқиқоти илмӣ дар сатҳи зарурӣ гузаронида шуда, масъалаҳои мубрами эпизоотология, ташхиси бемориҳои сироятӣ ва пешгирии онҳо мавриди омӯзиши ҳамаҷониба қарор гиранд.
Самти асосии фаъолияти озмоишгоҳ аз гузаронидани мониторинги эпизоотологии бемориҳои бахусус хавфнок ва зоонозӣ, ки дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон дар гардиш мебошанд, иборат аст.
Мутахассисони озмоишгоҳ инчунин экспертизаи маводи иллатангезро бо мақсади муайян намудани барангезандагони бемориҳои бахусус хавфнок ва бемориҳои камтаҳқиқшудаи ҳайвоноти кишоварзӣ, аз ҷумла парандагон, анҷом медиҳанд.
Дар баробари ин, яке аз самтҳои муҳими фаъолияти озмоишгоҳ таҳқиқоти илмӣ-техникии марбут ба амнияти биологии ҷумҳурӣ мебошад. Таҳияи технологияҳои муосири истеҳсоли маводи пешгирикунанда, ташхисӣ ва табобатӣ низ дар доираи вазифаҳои илмии озмоишгоҳ қарор дорад.
Ҳамин тавр, фаъолияти озмоишгоҳ танҳо ба муайян намудани беморӣ маҳдуд нашуда, тамоми силсилаи мониторинг — таҳқиқ — ташхис — пешгирӣ — таҳияи воситаҳои мубориза-ро фаро мегирад.
Дар давраҳои гуногуни фаъолияти озмоишгоҳ онро олимони варзида ва мутахассисони дараҷаи баланди касбӣ роҳбарӣ намудаанд. Дар рушди фаъолияти илмии он саҳми доктори илмҳои ветеринарӣ Ярбаев Н., номзадҳои илмҳои ветеринарӣ Вазиров Ш.С., Бозоров А., Шодмонов И., номзади илмҳои биология Назарова О.Д. ва дигар муҳаққиқони соҳибтаҷриба назаррас мебошад.
Ин олимон дар омӯзиши бемориҳои сироятии ҳайвонот, такмили усулҳои ташхиси лабораторӣ, гузаронидани таҳқиқоти фундаменталӣ ва амалӣ, таҳияи воситаҳои пешгирӣ ва мубориза бар зидди бемориҳои сироятӣ ва татбиқи натиҷаҳои илмӣ дар амалияи байторӣ саҳми арзанда гузоштаанд.
Дар натиҷаи фаъолияти илмии онҳо даҳҳо корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ анҷом ёфта, мақолаҳои илмӣ, дастурҳои методӣ, тавсияҳои илмӣ-амалӣ ва дигар маводи илмӣ ба табъ расидаанд.
Ин мактаби илмӣ имрӯз низ идома дорад ва таҷрибаи олимони соҳибмактаб бо неруи муҳаққиқони ҷавон пайваста такмил меёбад.
Имрӯз роҳбарии Озмоишгоҳи бемориҳои бахусус хавфноки чорворо Давлатов Соҳибназар Холиқович, номзади илмҳои ветеринарӣ, ба уҳда дорад.
Фаъолияти ӯ дар шароите сурат мегирад, ки дар назди соҳаи байторӣ масъалаҳои нави эпизоотологӣ, ташхисӣ ва амнияти биологӣ қарор доранд. Ҳамчун мутахассиси соҳа, ӯ дар пешбурди корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ, рушди фаъолияти озмоишгоҳ ва муттаҳид намудани таҷрибаи кормандони соҳибтаҷриба бо иқтидори муҳаққиқони ҷавон саҳм мегузорад.
Роҳбарии озмоишгоҳ барои Давлатов С.Ҳ. танҳо вазифаи маъмурӣ набуда, идомаи фаъолияти илмӣ ва масъулияти касбӣ дар самти ҳифзи чорводорӣ ва амнияти биологии кишвар мебошад.
Давраи Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои озмоишгоҳ марҳилаи нави рушд ва таҳкими иқтидори илмӣ гардид.
Бо фаъолияти олимону муҳаққиқони озмоишгоҳ таҳқиқоти гуногун оид ба бемориҳои сироятӣ ва зоонозии ҳайвонот гузаронида шуда, барои муайян намудани вазъи эпизоотии ҷумҳурӣ, ошкор намудани барангезандагони бемориҳои хавфнок ва таҳияи тадбирҳои пешгирӣ заминаи илмӣ фароҳам оварда шудааст.
Натиҷаҳои бадастомада барои рушди илми ветеринарии Тоҷикистон, такмили ташхиси лабораторӣ, таҳияи маводи пешгирикунанда ва баланд бардоштани сатҳи амнияти биологии кишвар аҳамияти муҳим доранд.
Яке аз дастовардҳои муҳими озмоишгоҳ дар солҳои соҳибистиқлолӣ тақвияти самти таҳқиқоти бемориҳои бахусус хавфнок ва зоонозӣ мебошад. Ин фаъолияти илмӣ ба сари вақт ошкор намудани хавфҳои эпизоотӣ ва андешидани тадбирҳои зарурӣ барои пешгирии паҳншавии бемориҳо мусоидат менамояд.
Имрӯз дар озмоишгоҳ як гурӯҳи мутахассисони илмӣ ва техникӣ фаъолияти касбии худро идома медиҳанд:
Ҳар яке аз кормандони озмоишгоҳ дар иҷрои вазифаҳои илмӣ-таҳқиқотӣ, ташхисӣ ва техникии он саҳми худро мегузорад. Маҳз ҳамкории дастаҷамъона ва масъулияти баланди касбӣ имкон медиҳад, ки корҳои илмӣ пайваста идома ёфта, вазифаҳои муҳими назди озмоишгоҳ иҷро гарданд.
Дар ҷаҳони муосир бемориҳои бахусус хавфноки ҳайвонот метавонанд на танҳо ба соҳаи чорводорӣ, балки ба амнияти озуқаворӣ, иқтисодиёт ва саломатии ҷомеа таъсир расонанд. Аз ин рӯ, мониторинги доимии вазъи эпизоотӣ, ташхиси саривақтӣ ва пешгирии бемориҳои сироятӣ аҳамияти стратегӣ дорад.
Дар чунин шароит нақши озмоишгоҳҳои соҳавии илмӣ хеле муҳим аст. Озмоишгоҳи бемориҳои бахусус хавфноки чорво бо фаъолияти худ дар самти таҳқиқоти эпизоотологӣ, ташхиси лабораторӣ, омӯзиши барангезандаҳо ва таҳияи чораҳои пешгирикунанда ба таҳкими низоми амнияти биологии ҷумҳурӣ мусоидат мекунад.
Фаъолияти озмоишгоҳ намунаи равшани он аст, ки чӣ гуна илм метавонад ба ҳалли масъалаҳои воқеии соҳаи кишоварзӣ ва ҳифзи саломатии ҳайвонот хизмат намояд.
35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҳар як муассисаи илмӣ як марҳилаи муҳими ҷамъбасти роҳи тайкарда ва муайян намудани ҳадафҳои нав мебошад.
Дар солҳои соҳибистиқлолӣ илми ветеринарии тоҷик ба дастовардҳои назаррас ноил гардида, фаъолияти муассисаҳои соҳавӣ ба талаботи замони муосир мутобиқ шуда истодааст. Озмоишгоҳи бемориҳои бахусус хавфноки чорво низ дар ин раванд ҷойгоҳи худро пайдо намуда, бо истифода аз таҷрибаи олимони гузашта ва иқтидори мутахассисони имрӯза ба фаъолияти илмӣ идома медиҳад.
Имрӯз ҳадафи асосии озмоишгоҳ равшан аст: таҳқиқи бемориҳои хавфнок, ташхиси саривақтии онҳо, пешгирии паҳншавӣ, таҳияи тадбирҳои самараноки мубориза ва саҳм гузоштан дар таъмини амнияти биологии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
Бо итминон метавон гуфт, ки фаъолияти чандинсолаи Озмоишгоҳи бемориҳои бахусус хавфноки чорво як ҷузъи муҳими таърихи рушди илми ветеринарии Тоҷикистон мебошад. Меҳнати олимону муҳаққиқон, таҷрибаи андӯхта ва натиҷаҳои таҳқиқоти онҳо барои наслҳои ояндаи мутахассисони соҳа заминаи боэътимод фароҳам меорад.
Илми муосир — сипари боэътимоди амнияти биологӣ, чорводории солим ва рушди устувори кишвар аст!
Ба муносибати 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба роҳбарият ва кормандони Озмоишгоҳи бемориҳои бахусус хавфноки чорво дар фаъолияти минбаъдаи илмӣ, таҳқиқоти нав, дастовардҳои тоза ва муваффақиятҳои касбӣ барору комёбӣ орзу менамоем.
35 соли Истиқлол 35 соли созандагӣ, рушди илм ва таҳкими амнияти биологии Тоҷикистон!
