Наврӯз яке аз қадимтарин ҷашнҳои тамаддуни башарӣ ба шумор меравад, ки бо фарорасии баҳор ва эҳёи табиат алоқаманд мебошад. Ин ҷашни бостонӣ дар тӯли ҳазорсолаҳо дар фарҳанги мардумони минтақаи Осиёи Марказӣ, Эронзамин ва дигар кишварҳои Шарқ ҳифз гардида, ҳамчун рамзи дӯстӣ, ҳамбастагӣ ва навсозии зиндагӣ таҷлил мешуд. Дар даврони муосир Наврӯз аз доираи як ҷашни минтақавӣ берун рафта, ба ҷашни байналмилалӣ табдил ёфт. Дар ин раванд саҳми сиёсати фарҳангпарваронаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон хеле назаррас мебошад.
Бо ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ Тоҷикистон ба эҳё ва рушди арзишҳои миллӣ таваҷҷуҳи хос зоҳир намуд. Яке аз муҳимтарин самтҳои ин сиёсати фарҳангӣ муаррифии ҷашни Наврӯз дар арсаи байналмилалӣ буд. Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон борҳо дар минбарҳои баланд аз аҳамияти таърихию фарҳангии Наврӯз ёдовар шуда, онро ҳамчун мероси гаронбаҳои тамаддуни башарӣ муаррифӣ карданд. Маҳз бо ташаббус ва талошҳои пайгиронаи Тоҷикистон ва як қатор кишварҳои ҳамфарҳанг Наврӯз дар сатҳи ҷаҳонӣ эътироф гардид.
Қадами муҳим дар ҷаҳонӣ гардидани Наврӯз қабули қарор аз ҷониби Созмони Милали Муттаҳид дар бораи эълон гардидани рӯзи байналмилалии Наврӯз мебошад. Бо қарори Маҷмаи умумии ин созмон 21 март ҳамчун Рӯзи байналмилалии Наврӯз эътироф шуд. Ин иқдом аҳамияти таърихӣ дошта, нишон дод, ки Наврӯз на танҳо ҷашни як миллат ё минтақа, балки арзиши умумии фарҳангии инсоният мебошад.
Дар баробари ин, Наврӯз ҳамчун мероси фарҳангии ғайримоддӣ аз ҷониби ЮНЕСКО низ ба феҳристи мероси фарҳангии башарият ворид карда шуд. Ин иқдом ба ҳифз, омӯзиш ва густариши анъанаҳои наврӯзӣ дар сатҳи байналмилалӣ мусоидат намуд. Бо чунин иқдомҳо Наврӯз ба яке аз рамзҳои муҳими ҳамбастагии фарҳангҳои гуногун табдил ёфт.
Дар суханрониҳои худ Пешвои миллат борҳо таъкид намудаанд, ки Наврӯз ҷашни сулҳ, дӯстӣ ва эҳтироми табиат аст. Арзишҳои ин ҷашни бостонӣ ба фарҳанги ҳамзистии осоишта ва ҳамдигарфаҳмии байни халқҳо мусоидат мекунанд. Аз ин рӯ, муаррифии Наврӯз дар сатҳи байналмилалӣ на танҳо аҳамияти фарҳангӣ, балки аҳамияти сиёсӣ ва иҷтимоӣ низ дорад, зеро он метавонад воситаи таҳкими муносибатҳои дӯстонаи байни давлатҳо гардад.
Имрӯз Наврӯз дар бисёр кишварҳои ҷаҳон таҷлил мегардад ва ба яке аз ҷашнҳои маъруфи байналмилалӣ табдил ёфтааст. Дар доираи таҷлили он чорабиниҳои фарҳангӣ, фестивалҳо, намоишҳои ҳунарҳои мардумӣ ва барномаҳои гуногуни фарҳангӣ баргузор мегарданд. Ин раванд ба муаррифии фарҳанги тоҷикон ва дигар халқҳои дорои анъанаҳои наврӯзӣ дар арсаи ҷаҳонӣ мусоидат мекунад.
Ҳамин тавр, ҷаҳонӣ гардидани Наврӯз натиҷаи талошҳои муштарак ва ташаббусҳои давлатҳои дорои ин мероси фарҳангӣ мебошад. Дар ин миён нақши Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун пешбарандаи ғояи муаррифии Наврӯз дар сатҳи байналмилалӣ хеле муҳим арзёбӣ мегардад. Ин ташаббусҳо ба баланд гардидани нуфузи фарҳанги тоҷикон дар ҷаҳон ва таҳкими арзишҳои сулҳ, дӯстӣ ва ҳамзистии осоишта мусоидат намуда, Наврӯзро ба яке аз рамзҳои муҳими тамаддуни башарӣ табдил додаанд.
Маҳмадалиева Қурбонгул Мирзоалиевна, саркитобдори китобхонаи Коллеҷи муҳандисию омӯзгории шаҳри Душанбе
