Тарбияи ҳарбӣ-ватандӯстии ҷавонон яке аз масъалаҳои муҳими низоми таълим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳсуб меёбад. Аз хурдӣ ба кӯдакон ва наврасон таълим додани муҳаббати Ватан, эҳтироми рамзҳои давлатӣ, ҳисси масъулият ва омодагӣ ба ҳимояи миллат барои таҳкими сулҳу ваҳдати миллӣ ва суботи ҷомеа аҳамияти беназир дорад. Муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ дар ин раванд нақши муҳим мебозанд, зеро онҳо барои касбомӯзон муҳити тарбиявиро фароҳам меоранд, ки тавассути он ҳисси ватандӯстӣ ва масъулиятшиносӣ дар ниҳоди онҳо ташаккул меёбад.
Дар муассисаҳои таҳсилоти ибтидоии касбӣ тарбияи ҳарбӣ-ватандӯстӣ тавассути барномаҳои таълимӣ ва чорабиниҳои тарбиявӣ амалӣ мегардад. Масалан, хонандагон дар дарсҳои “Омодагии дифои ҳарбӣ” бо таърихи Ватан, рамзҳои давлатӣ, қаҳрамонфарзандони фарзонаи миллат, техникаву олоти ҷангӣ ва дигар паҳлӯҳои ватандӯстӣ шинос мешаванд. Ин омилҳо дар кӯдак ҳисси меҳру эҳтиром ба Ватан ва омодагӣ ба ҳимояи арзишҳои миллиро бедор мекунанд.
Дар муассисаҳои таҳсилоти миёнаи касбӣ низ дар баробари таълими ихтисос барномаҳои тарбияи ҳарбӣ-ватандӯстӣ дар дарсҳои “Соати тарбиявӣ” ҷорӣ шудаанд, ки дар баробари омӯзиши касб, малакаҳои ҷисмонӣ ва омодагии ҳарбиро тақвият мебахшанд.
Тарбияи ҳарбӣ-ватандӯстӣ дар муассисаҳои таҳсилоти миёнаи касбӣ бо истифода аз усулҳои амалии омӯзиш, аз қабили машқҳои ҷисмонӣ, вохӯриҳо бо кормандони мақомоти қудратӣ, иштирок дар чорабиниҳои миллӣ ва мусобиқаҳои ҳарбӣ, боздид аз қисмҳои низомӣ ва омӯзиши низомӣ амалӣ мешавад. Ин раванд малакаҳои ҷисмонии ҷавононро тақвият бахшида, ҳисси масъулият ва мутобиқати онҳо ба ҳаёти ҷамъиятиро низ баланд мебардорад. Бо ин роҳ, насли наврас омода мешавад, ки дар оянда дар ҳолатҳои зарурӣ барои ҳифзи Ватан ва арзишҳои миллии худ омодагӣ дошта бошанд.
Бояд гуфт, ки тарбияи ҳарбӣ-ватандӯстӣ бояд ҳамоҳанг бо таҳсилоти умумӣ ва маърифатӣ бошад, то ки ҷавонон на танҳо қобилияти ҷисмонӣ ва низомӣ пайдо кунанд, балки дониши ҳарбию сиёсӣ ва фарҳангии худро низ инкишоф диҳанд. Ин омилҳо ба таҳкими ҳисси ватандӯстӣ ва масъулиятшиносии ҷавонон дар ҷомеа таъсири устувор доранд. Муассисаҳои таълимӣ бо истифода аз методҳои инноватсионӣ, аз қабили лексияҳои таърихӣ, мулоқот бо иштирокчиёни ҶБВ ва низомиёни артиш, филмҳо ва санҳаҳои воқеӣ кӯшиш мекунанд, ки омӯзиши ҳарбӣ ва ватандӯстиро ҷолиб ва таъсирбахш гардонанд.
Дар баробари ин, тарбияи ҳарбӣ-ватандӯстии ҷавонон бо омӯзиши ҳуқуқ ва вазифаҳои шаҳрвандӣ ҳамоҳанг аст. Ҷавонони имрӯз дарк мекунанд, ки ҳифзи Ватан танҳо бо малакаҳои ҷисмонӣ ва низомӣ маҳдуд нашуда, риояи қонунҳо, эҳтироми ҳуқуқи дигарон ва саҳмгузорӣ дар рушди ҷомеа низ қисми муҳими ватандӯстӣ мебошанд. Ин раванд ба тарбияи шаҳрвандони масъул ва фаъол, ки дар таҳкими сулҳу субот ва ваҳдати миллӣ саҳм мегузоранд, мусоидат мекунад.
Омодагии ҷавонон барои хизмат дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳ ба сатҳу сифати тарбияи ҳарбӣ-ватандӯстии ҷавонон ҳамбастагӣ дорад. Тарбияи ҳарбӣ-ватандӯстии ҷавонон аз муҳимтарин ҷанбаи тарбияи ҷавонон ба ҳисоб рафта, мақсад аз он дар дили насли ҷавони имрӯза эҳсоси ватандӯстӣ, хештаншиносӣ, садоқат ба Ватан, муҳаббат ба сарзамини аҷдодии худ, ҷасорат, шуҷоату далерӣ ва дарки шарафу нангу номусро бедор намудан аст.
Барои насли ҷавон яке аз муҳимтарин мактаби обутоб хизмат дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи мамлакат аст. Маҳз ҷавонон дар ҳамин ҷо шуҷоату мардонагӣ омӯхта, муқаддастарин арзиши ҳаёт, дӯст доштан ва содиқона муҳофизат кардани хоки поки Ватани азизро аз худ мекунанд.
Ёдовар шудан ба маврид аст, ки дар даврони соҳибистиклолии мамлакат дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ҷузъу томҳои он ҳазорон ҷавонони обутобёфта, зираку чолок ва дорои тарбияи баланди ватандӯстиву ифтихори миллӣ дошта сарбаландона адои хизмат намуда, бо неруи худ дар таҳкими сулҳу суботи кишварамон ҳиссаи арзанда мегузоранд.
Ҳамин тавр, тарбияи ҳарбӣ-ватандӯстии ҷавонон дар муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ яке аз заминаҳои муҳимтарини таҳкими ҳисси ватандӯстӣ ва масъулиятшиносӣ дар насли наврас мебошад. Бо ҷорӣ кардани барномаҳои тарбиявӣ, машқҳои амалӣ, омӯзиши таърих ва муошират бо кормандони артиш, ҷавонон малакаҳои заруриро аз хурдӣ аз худ мекунанд ва барои ояндаи ҷомеа ва Ватан омода мешаванд. Ин раванд ба таҳкими ҳисси миллӣ, рушди ҷомеаи солим ва омода кардани мутахассисони мутобиқ ба талаботи замон мусоидат мекунад.
Хулоса, ватанпарастӣ арзиши муқаддас ва яке аз рукнҳои муҳимтарини тарбия буда, ҳифзи Ватан, ҳимояи марзу бум ва пуштибонӣ аз манфиатҳои миллӣ қарзи конститутсионии ҳар як шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Истиқлолияти давлатӣ барои рушду такомул ва дастгирии ҷавонон дар Тоҷикистон заминаи иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва сиёсиро фароҳам овард ва онҳо бо дастовардҳои худ дар арсаҳои гуногуни ҳаёти ҷамъиятӣ ба ғамхориву дастгириҳои Пешвои муаззами миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон арзанда будани худро ба тадриҷ собит месозанд.
Муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ ҳамчун зинаҳои бузурги таълимӣ дар тӯли фаъолияти худ ҳазорҳо ҷавонони бонангу номуси миллатро ба воя расонида, барои пешрафти иқтисодиёти миллӣ, ҳимояи марзу буми Ватан, муаррифии миллат дар арсаи байналмилалӣ сафарбар намудаанд. Имрӯз ҷавонони далеру шуҷои ин муассисаҳо, ки барои Ватани маҳбубамон - Тоҷикистони соҳибихтиёр, инчунин ба хотири ободии сарзамини аҷдодиамон, пешрафти давлати соҳибистиқлоламон, бо маҳорати баланди касбии сарбозии худ ва ҳимояи манфиатҳои миллату давлат, марзу буми кишварамон бо дасту дилу нияти пок ва содиқонаву поквиҷдонона хизмат кардан, иҷрои вазифаи фарзандӣ ва қарзи имониву инсонии худро ва мақсаду мароми ягонаи худ мешуморанд.
ДАВЛАТЗОДА Баҳрулло Раҳмон, муовини якуми раиси Кумита оид ба таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбииназди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, номзади илмҳои иқтисодӣ, дотсент
