ИЛМ, ТАШХИС ВА АМНИЯТИ БИОЛОГӢ САҲМИ АРЗАНДА ДАР РУШДИ ВЕТЕРИНАРИЯИ МИЛЛӢ Дастовардҳои Озмоишгоҳи мониторинги бемориҳои сироятии чорвои хурди шохдор ба истиқболи 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон Дар даврони соҳибистиқлолии Ҷумҳурии…
ИЛМ, ТАШХИС ВА АМНИЯТИ БИОЛОГӢ САҲМИ АРЗАНДА ДАР РУШДИ ВЕТЕРИНАРИЯИ МИЛЛӢ
Дастовардҳои Озмоишгоҳи мониторинги бемориҳои сироятии чорвои хурди шохдор ба истиқболи 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон
Дар даврони соҳибистиқлолии Ҷумҳурии Тоҷикистон рушди соҳаи ветеринария, ҳифзи саломатии ҳайвонот, таъмини амнияти озуқаворӣ ва пешгирии бемориҳои сироятӣ аз самтҳои муҳими илм ва истеҳсолот ба ҳисоб меравад. Дар ин раванд фаъолияти Озмоишгоҳи мониторинги бемориҳои сироятии чорвои хурди шохдори Муассисаи давлатии «Институти масоили амнияти биологӣ ва биотехнология»-и Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон аҳамияти махсус дорад.
Озмоишгоҳ таърихи беш аз нимасраи фаъолияти илмӣ-таҳқиқотӣ дошта, соли 1971 дар пойгоҳи моддию техникии Институти Осиёимиёнагии оқсил бо номи Озмоишгоҳи парвариши ҳуҷайра таъсис ёфтааст. Баъдан, соли 2012 он ба Озмоишгоҳи коркарди маводи биологӣ ва аз моҳи июли соли 2020 ба Озмоишгоҳи мониторинги бемориҳои сироятии чорвои хурди шохдор табдили ном кард.
Имрӯз озмоишгоҳ яке аз сохторҳои муҳими илмӣ-таҳқиқотии Институт ба шумор рафта, фаъолияти он ба мониторинги эпизоотологии бемориҳои сироятии чорвои хурди шохдор, такмили усулҳои ташхиси лабораторӣ, таҳияи маводи ташхисӣ, пешгирикунанда ва табобатӣ равона гардидааст.
Дастовардҳое, ки таҷрибаи илмиро ба истеҳсолот пайванд медиҳанд
Яке аз самтҳои муҳими фаъолияти озмоишгоҳ коркард ва истеҳсоли маводи биологӣ барои пешгирии бемориҳои сироятии ҳайвонот мебошад.
Дар солҳои гуногуни фаъолияти худ мутахассисони озмоишгоҳ бар зидди бемориҳои сиёҳрон, пастереллёз, зардпарвин, плевропневмонияи сироятии бузҳо, колибактериоз, клебсиеллёз, протеоз, сенуроз ва салмонеллёз ваксинаҳо таҳия ва истеҳсол намуда, барои истифода ба хоҷагиҳои чорводории ҷумҳурӣ пешниҳод кардаанд.
Ҳамчунин, коркард ва истеҳсоли маводи доруворӣ, аз ҷумла левотетросулфин, левоэритроксиклин, глюкоза ва кофеин-бензоати натрий, аз ҷумлаи корҳои муҳими озмоишгоҳ ба ҳисоб мераванд.
Яке аз дастовардҳои назарраси солҳои охир ба роҳ мондани усули нави силсилареаксияи полимеразӣ (ПТР) барои ташхиси бемории тоуни чорвои хурди шохдор мебошад. Истифодаи чунин усулҳои муосир барои баланд бардоштани дақиқии ташхис ва сари вақт муайян намудани бемориҳои сироятӣ аҳамияти калон дорад.
Илм дар хидмати чорводорӣ
Кормандони озмоишгоҳ дар самти ташхис, пешгирӣ ва мубориза бар зидди бемориҳои сироятии ҳайвонот корҳои зиёди илмӣ анҷом додаанд. Натиҷаҳои таҳқиқот дар шакли дастурамалҳо ва тавсияҳои илмӣ-амалӣ ба нашр расида, барои донишҷӯён, аспирантон, олимон, мутахассисони соҳаи ветеринария ва хоҷагиҳои чорводорӣ пешниҳод гардидаанд.
Дар солҳои охир кормандони озмоишгоҳ зиёда аз 38 мақолаи илмӣ ба нашр расонида, дар самти ихтироъкорӣ низ ба натиҷаҳои назаррас ноил шудаанд. Аз ҷумла, 4 патент оид ба изолятҳо ва серотипҳои вирусҳои бемориҳои чорвои хурди шохдор барои таҳия ва истеҳсоли маводи ташхисӣ ва пешгирикунанда ба даст оварда шудаанд.
Яке аз нишондиҳандаҳои муҳими фаъолияти озмоишгоҳ дар даврони истиқлол омода ва ҳимоя намудани 6 рисолаи номзадӣ аз ҷониби кормандони он мебошад. Ин далели он аст, ки озмоишгоҳ на танҳо пойгоҳи таҳқиқоти илмӣ, балки мактаби омодасозии кадрҳои ҷавони илмӣ низ мебошад.
Низом Норбутаев — муҳаққиқи ҷавон ва роҳбари масъули озмоишгоҳ
Дар рушди фаъолияти имрӯзаи озмоишгоҳ саҳми Норбутаев Низом Тошпулотович, мудири озмоишгоҳи мониторинги бемориҳои сироятии чорвои хурди шохдор ва номзади илмҳои ветеринарӣ, қобили зикр аст.
Самти асосии фаъолияти илмии ӯ ба эпизоотология, мониторинги бемориҳои сироятии чорвои хурди шохдор, такмили усулҳои ташхиси лабораторӣ ва таҳияи роҳҳои самараноки пешгирӣ ва мубориза бар зидди бемориҳои сироятӣ равона шудааст.
Норбутаев Низом Тошпулотович дар иҷрои лоиҳаҳои илмӣ, таҳияи мақолаҳо ва тавсияҳои илмӣ-амалӣ, иштироки фаъол дар конференсияҳои ҷумҳуриявӣ ва байналмилалӣ, инчунин татбиқи натиҷаҳои таҳқиқоти илмӣ дар истеҳсолот саҳми муносиб мегузорад.
Фаъолияти чунин мутахассисони ҷавон нишон медиҳад, ки идомаи анъанаҳои илмӣ ва омодасозии насли нави муҳаққиқон яке аз самтҳои муҳими рушди илми ветеринарии кишвар мебошад.
Истиқлол заминаи рушди илм
35 соли Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои илми ватанӣ марҳилаи муҳими рушд ва пешрафт гардид. Дар ин давра имкониятҳои нав барои рушди таҳқиқоти илмӣ, ҷорӣ намудани технологияҳои муосир, омода намудани кадрҳои илмӣ ва таҳкими робитаи илм бо истеҳсолот фароҳам омаданд.
Дастовардҳои Озмоишгоҳи мониторинги бемориҳои сироятии чорвои хурди шохдор намунаи равшани он мебошанд, ки илми ветеринарӣ метавонад мустақиман ба ҳифзи саршумори ҳайвонот, пешгирии бемориҳои сироятӣ, таъмини амнияти биологӣ ва рушди чорводорӣ хизмат намояд.
Имрӯз вазифаи муҳаққиқон аз он иборат аст, ки дастовардҳои илмии бадастомадаро ҳифз намуда, бо истифода аз технологияҳои нав таҳқиқоти худро боз ҳам густариш диҳанд ва барои рушди устувори соҳаи ветеринария саҳми бештар гузоранд.
35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон муборак бод!
Илми қавӣ — заминаи амнияти биологӣ.
Ветеринарияи пешрафта — кафили рушди чорводорӣ.
Ҷавонони илмӣ — идомадиҳандаи роҳи созандагии Тоҷикистони соҳибистиқлол!
