Имрӯз, 28 сентябр ба муносибати ҷашни муқаддаси 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Институти кимиёи ба номи И.В. Никитини Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон «Озмоишгоҳи таҳлили канданиҳои фоиданок» бо иштироки президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ва дигар олимону муҳаққиқон ба истифода дода шуданд.
Таъкид гардид, ки озмоишгоҳи мазкур дар доираи тадбирҳои созандагӣ ба муносибати 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва бо дастгирии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъсис дода шуда, бо таҷҳизоти муосири озмоишӣ таъмин гардидааст.
Қайд гардид, ки дар «Озмоишгоҳи таҳлили канданиҳои фоиданок» бо истифода аз таҷҳизоти муосири таҳлилӣ таҳқиқоти ҳамаҷонибаи таркиби химиявӣ ва элементии ашёи хоми минералӣ ва дигар намунаҳои табиӣ гузаронида мешавад. Дар озмоишгоҳ имконият фароҳам оварда шудааст, ки таркиб ва хусусиятҳои химиявии ангишт, хокистар, маъданҳои гуногун, ҷинсҳои кӯҳӣ, хок, об ва дигар захираҳои табиӣ мавриди омӯзиш ва таҳлили лабораторӣ қарор дода шаванд.
Бояд гуфт, ки барои гузаронидани таҳлилҳои дақиқ ва босифат озмоишгоҳ бо маҷмӯи таҷҳизоти муосири таҳлилӣ таъмин гардидааст. Аз ҷумла, дар он тафдони микромавҷӣ, сентрифуга, спектрометрҳои рентгенофлуоресцентӣ (XRF), спектрометри рентгенофлуоресцентии сайёр, рН-метр, элакҳои ҷудокунанда, газанализатори сайёри Multil ва тафдони хушккунӣ насб ва мавриди истифода қарор гирифтаанд.
Таҷҳизоти мазкур барои гузаронидани таҳлилҳои гуногуни лабораторӣ ва муайян намудани нишондиҳандаҳои асосии физикию химиявии намунаҳо истифода шуда, ба олимону муҳаққиқон имкон медиҳад, ки маълумоти заруриро дар бораи таркиб, хусусият ва миқдори элементҳои таркибии ашёи мавриди омӯзиш ба даст оранд. Истифодаи спектрометрҳои рентгенофлуоресцентӣ, аз ҷумла дастгоҳи сайёр, имконият медиҳад, ки таҳлили намунаҳо дар шароити лабораторӣ ва дар ҳолатҳои зарурӣ дар маҳалли таҳқиқот низ анҷом дода шавад.
Гуфта шуд, ки самти асосии фаъолияти илмӣ-таҳқиқотии озмоишгоҳ ба гузаронидани таҳлилҳои химиявию геохимиявӣ, омӯзиши таркиби элементии ашёи минералӣ, таҳқиқи элементҳои нодир ва нодири заминӣ, металлҳои қиматбаҳо ва дигар ҷузъҳои муҳими захираҳои табиӣ равона гардидааст. Дар ин замина, имкониятҳои озмоишгоҳ барои омӯзиши хусусиятҳои таркибии канданиҳои фоиданок ва муайян намудани нишондиҳандаҳои зарурии онҳо дар корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ васеъ истифода хоҳанд шуд.
Яке аз самтҳои муҳими фаъолияти озмоишгоҳ таҳқиқи захираҳои минералии кишвар ва муайян намудани таркиби элементии намунаҳои аз конҳо ва мавзеъҳои гуногун гирифташуда мебошад. Натиҷаҳои чунин таҳқиқот метавонанд барои омӯзиши имкониятҳои истифодаи ашёи хоми минералӣ, арзёбии хусусиятҳои геохимиявии онҳо ва интихоби усулҳои мувофиқи коркард аҳаммияти илмӣ ва амалӣ дошта бошанд.
Ҳамзамон, истифодаи таҷҳизоти муосир барои гузаронидани таҳлилҳои дақиқ, фаврӣ ва такроршаванда шароити мусоид фароҳам оварда, сифати корҳои илмӣ-таҳқиқотиро баланд мебардорад. Бо истифода аз имкониятҳои техникии озмоишгоҳ олимон метавонанд усулҳои гуногуни таҳлилро муқоиса намуда, вобаста ба хусусияти намуна ва ҳадафи таҳқиқот усули мувофиқро интихоб кунанд.
Таъкид гардид, ки таъсиси чунин озмоишгоҳи муосир барои рушди самтҳои нави таҳқиқоти илмӣ дар соҳаи кимиё, геохимия, омӯзиши канданиҳои фоиданок ва захираҳои табиӣ заминаи мусоид фароҳам меорад. Ҳамзамон, озмоишгоҳ метавонад ҳамчун заминаи илмӣ барои таҳқиқоти муштараки олимони соҳаҳои гуногун, омода намудани корҳои илмӣ, татбиқи натиҷаҳои таҳқиқот ва тайёр намудани мутахассисони ҷавон хизмат намояд.
Дар заминаи фаъолияти озмоишгоҳи нав имкониятҳои рушди ҳамкориҳои байналмилалии илмӣ низ васеъ мегарданд. Мавҷудияти заминаи муосири таҳлилӣ ва таҷҳизоти зарурии лабораторӣ барои татбиқи лоиҳаҳои муштараки илмӣ-таҳқиқотӣ, гузаронидани таҳқиқоти муштарак, табодули таҷрибаи илмӣ ва ҷалби мутахассисону муҳаққиқони хориҷӣ имкониятҳои бештар фароҳам меорад.
Гуфта шуд, ки рушди чунин инфрасохтори илмӣ барои ҷалби лоиҳаҳои байналмилалии илмӣ-таҳқиқотӣ низ аҳаммияти муҳим дорад, зеро дар доираи бисёре аз барномаҳои илмии байналмилалӣ мавҷудияти заминаи муосири озмоишӣ ва имконияти гузаронидани таҳлилҳои стандартӣ яке аз омилҳои муҳими татбиқи таҳқиқоти муштарак ба ҳисоб меравад. Аз ин рӯ, фаъолияти озмоишгоҳи мазкур метавонад барои васеъ намудани ҳамкориҳои илмии Институти кимиёи ба номи И.В. Никитини АМИТ бо муассисаҳои илмӣ ва марказҳои таҳқиқотии кишварҳои дигар заминаи нав фароҳам оварад.